بر اساس گزارش تازه موسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم (SIPRI)، هزینههای نظامی جهان در سال ۲۰۲۵ به دو هزار و ۸۸۷ میلیارد دلار رسید که در مقایسه با سال پیش از آن، ۲.۹ درصد بیشتر بود. البته هزینههای نظامی در ایالات متحده کاهش یافت، اما در اروپا ۱۴ درصد و در آسیا و اقیانوسیه ۸.۱ درصد افزایش پیدا کرد. سه کشور دارای بیشترین هزینه نظامیــ ایالات متحده، چین و روسیهــ در مجموع یک هزار و ۴۸۰ میلیارد دلار، معادل ۵۱ درصد از کل هزینههای نظامی جهانی، را به خود اختصاص دادند.
میزان هزینههای نظامی جهان در سال ۲۰۲۵ برای یازدهمین سال متوالی افزایش یافت و در نتیجه آن سهم هزینههای نظامی از تولید ناخالص داخلی به ۲.۵ درصد رسید که بالاترین سطح از سال ۲۰۰۹ است.
البته افزایش سالانه هزینهها (۲.۹ درصد) در سال ۲۰۲۵ از رشد ۹.۷ درصدی ثبتشده در سال ۲۰۲۴، بهمراتب کمتر بود. با این حال این کندی عمدتا به کاهش هزینههای نظامی آمریکا مربوط میشود و خارج از ایالات متحده، مجموع هزینهها نظامی در سال ۲۰۲۵ نیز حدود ۹.۲ درصد رشد داشت.
شیائو لیانگ، پژوهشگر برنامه هزینههای نظامی و تولید تسلیحات در موسسه پژوهش صلح استکهلم، میگوید «سال ۲۰۲۵، دولتها در پی یک سال دیگر جنگ، بیثباتی و آشفتگیهای ژئوپلیتیک، با برنامههای تسلیحاتی گسترده به این شرایط واکنش نشان دادند و هزینههای نظامی جهانی دوباره افزایش یافت. با توجه به دامنه بحرانهای کنونی و اهداف بلندمدت بسیاری از کشورها در حوزه هزینههای نظامی، این روند احتمالا در سال ۲۰۲۶ و پس از آن نیز ادامه خواهد داشت.»
کاهش هزینههای آمریکا به دلیل توقف کمک نظامی جدید به اوکراین
هزینه نظامی ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ با ۷.۵ درصد کاهش، به ۹۵۴ میلیارد دلار رسید. این کاهش عمدتا به این دلیل بود که در طول این سال، هیچ کمک مالی نظامی جدیدی برای اوکراین تصویب نشد؛ اقدامی در تضاد کامل با سه سال قبل که طی آن، مجموعا ۱۲۷ میلیارد دلار کمک برای اوکراین تصویب شد.
با این حال، آمریکا به منظور حفظ برتری در نیمکره غربی و نیز بازدارندگی در برابر چین در منطقه هندــاقیانوسیه، سرمایهگذاری روی توانمندیهای نظامی هستهای متعارف را افزایش داد.
نان تیان، مدیر برنامهها در موسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم، گفت: «کاهش هزینههای نظامی آمریکا در سال ۲۰۲۵ احتمالا موقتی است. هزینههای تصویبشده در کنگره برای سال ۲۰۲۶ به بیش از یک تریلیون دلار رسیده و اگر پیشنهاد بودجه دونالد ترامپ پذیرفته شود، ممکن است در سال ۲۰۲۷ به ۱.۵ تریلیون دلار هم افزایش یابد.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
جهش هزینههای نظامی اروپا در سایه جنگ و اهداف جدید ناتو
مهمترین عامل رشد جهانی هزینههای نظامی در سال ۲۰۲۵، افزایش ۱۴ درصدی آن در اروپا بود که در مجموع، به ۸۶۴ میلیارد دلار رسید. هزینههای روسیه و اوکراین در چهارمین سال جنگ همچنان افزایش یافت و تلاشهای تسلیح مجدد کشورهای اروپایی عضو ناتو باعث شد در اروپای مرکزی و غربی، سریعترین رشد سالانه هزینههای نظامی از پایان جنگ سرد تاکنون ثبت شود.
هزینه نظامی روسیه با رشد ۵.۹ درصدی، به ۱۹۰ میلیارد دلار رسید (۷.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی). اوکراین نیز که هفتمین کشور پرهزینه در سال ۲۰۲۵ بود، هزینههایش را با ۲۰ درصد افزایش، به ۸۴.۱ میلیارد دلار رساند (۴۰ درصد از تولید ناخالص داخلی).
۲۹ کشور اروپایی عضو ناتو در مجموع ۵۵۹ میلیارد دلار هزینه کردند و ۲۲ کشور از آنها، حداقل ۲ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به امور نظامی اختصاص دادند. آلمان با ۱۱۴ میلیارد دلار (رشد ۲۴ درصدی) بزرگترین هزینهکننده بود و برای نخستینبار از سال ۱۹۹۰، سهمی بیش از ۲ درصد تولید ناخالص داخلی (۲.۳ درصد) را ثبت کرد.
هزینه نظامی اسپانیا نیز با رشد ۵۰ درصدی به ۴۰.۲ میلیارد دلار رسید.
جید گیبرتو ریکارد، پژوهشگر موسسه صلح استکهلم میگوید: «در سال ۲۰۲۵، هزینههای نظامی اعضای اروپایی ناتو سریعتر از هر زمان از سال ۱۹۵۳ افزایش یافت؛ موضوعی که بازتاب تلاش مستمر اروپا برای خوداتکایی، در کنار افزایش فشار ایالات متحده برای تقسیم بار درون این ائتلااف است. با تلاش کشورها برای دستیابی به اهداف هزینهای جدید ناتو که در سال ۲۰۲۵ توافق شد، این خطر وجود دارد که مرز میان هزینههای نظامی و سایر هزینههای مرتبط با دفاع و امنیت کمرنگ شود؛ آنچه شفافیت را کاهش میدهد و ارزیابی توانمندیهای نظامی را پیچیدهتر میکند.
ثبات نسبی هزینهها در خاورمیانه با وجود تداوم تنشها
هزینههای نظامی در خاورمیانه در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲۱۸ میلیارد دلار رسید که تنها ۰.۱ درصد بیشتر از سال ۲۰۲۴ بود. بهجز اسرائیل، بیشتر کشورهای عمده منطقه (که دادههای آنها در دسترس است) هزینههایشان را افزایش دادند. در حالی که هزینه نظامی اسرائیل با ۴.۹ درصد کاهش، به ۴۸.۳ میلیارد دلار رسید؛ کاهشی که بازتاب کاهش شدت جنگ در غزه در سال ۲۰۲۵، پس از توافق آتشبس با حماس در ژانویه همان سال بود. هرچند هنوز ۹۷ درصد بیشتر از سال ۲۰۲۲ است.
هزینههای نظامی ترکیه نیز در سال ۲۰۲۵ با ۷.۲ درصد افزایش، به ۳۰ میلیارد دلار رسید که بخشی از آن ناشی از عملیات نظامی این کشور در عراق، سومالی و سوریه است.
هزینههای نظامی ایران برای دومین سال متوالی کاهش یافت و با افت ۵.۶ درصدی به ۷.۴ میلیارد دلار رسید. این کاهش به دلیل تورم ۴۲ درصدی است، هرچند در ارقام اسمی، افزایش داشته است. زبیده کریم، پژوهشگر موسسه صلح استکهلم، میگوید: «با وجود درگیریهای اخیر، هزینههای نظامی واقعی جمهوری اسلامی ایران بهدلیل مشکلات اقتصادی کاهش یافته، با این حال ارقام رسمی احتمالا کمتر از واقعیت است؛ چرا که تهران از درآمدهای نفتی خارج از بودجه برای تامین مالی برنامههای نظامی استفاده میکند.»
آسیا و اقیانوسیه، سریعترین رشد از ۲۰۰۹
هزینههای نظامی در آسیا و اقیانوسیه در سال ۲۰۲۵ به ۶۸۱ میلیارد دلار رسید (رشد ۸.۱ درصدی) که بیشترین افزایش سالانه از ۲۰۰۹ محسوب میشود.
چین، دومین هزینهکننده بزرگ جهان، هزینههای نظامی خود را با ۷.۴ درصد افزایش، به ۳۳۶ میلیارد دلار رساند و سیویکمین سال رشد متوالی را ثبت کرد.
ژاپن هزینههای نظامیاش را با ۹.۷ درصد افزایش، به ۶۲.۲ میلیارد دلار رساند (۱.۴ درصد تولید ناخالص داخلی، بالاترین از ۱۹۵۸). بودجه نظامی تایوان نیز با افزایش ۱۴ درصدی، به ۱۸.۲ میلیارد دلار رسید.
به گفته کارشناسان، متحدان آمریکا در آسیا و اقیانوسیه مانند استرالیا، ژاپن و فیلیپین، نهتنها بهدلیل تنشهای دیرین در منطقه، بلکه به دلیل افزایش نااطمینانی به میزان حمایتهای ایالات متحده، هزینههای نظامی خود را افزایش دادهاند. آنها نیز همانند اروپا تحت فشار دولت دونالد ترامپ قرار دارند تا بودجه نظامی خود را بالا ببرند.
سایر تحولات قابلتوجه
بین سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵، هزینههای نظامی بریتانیا با کاهش ۲ درصدی، به ۸۹ میلیارد دلار رسید. در همین دوره، هزینه نظامی فرانسه با ۱.۵ درصد افزایش به ۶۸ میلیارد دلار رسید.
هند، پنجمین هزینهکننده بزرگ نظامی جهان در سال ۲۰۲۵، هزینههایش را با ۸.۹ درصد افزایش به ۹۲.۱ میلیارد دلار رساند. هزینههای نظامی پاکستان نیز با ۱۱ درصد افزایش، به ۱۱.۹ میلیارد دلار رسید.
هزینههای نظامی عربستان سعودی با ۱.۴ درصد رشد، به ۸۳.۲ میلیارد دلار رسید و این کشور را در جایگاه هشتم بزرگترین هزینهکنندگان نظامی جهان قرار داد.
مجموع هزینههای نظامی در آفریقا در سال ۲۰۲۵ با ۸.۵ درصد افزایش به ۵۸.۲ میلیارد دلار رسید. هزینه نظامی نیجریه با جهش ۵۵ درصدی، به ۲.۱ میلیارد دلار افزایش یافت که دلیل آن تشدید ناامنی ناشی از شورشها و خشونتهای افراطی بود.
هزینه نظامی گویان نیز با ۱۶ درصد افزایش به ۲۴۸ میلیون دلار رسید که ناشی از تشدید تنشها با ونزوئلا بر سر منطقه اسهکیبو بود.
به دلیل نبود دادههای عمومی، میزان هزینههای نظامی ونزوئلا مشخص نیست.
