مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز چهارشنبه سفرش به خاورمیانه را آغاز کرد؛ سفری که گفته میشود هدف آن اطمینانبخشی به متحدان عرب ایالات متحده در حوزه خلیج فارس درباره توافق با جمهوری اسلامی ایران است که برخی امتیازهای ارائهشده در آن، از جمله پیشنهاد ایجاد یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری به رقیب منطقهای خود را، بیشازحد سخاوتمندانه میدانند.
به گزارش رویترز، روبیو روز سهشنبه با ورود به ابوظبی، سفر سهروزه به کشورهای حاشیه خلیج فارس را شروع کرد. این نخستین ماموریت دیپلماتیک سطح بالای او درباره توافقی است که هفته گذشته برای پایان دادن به جنگ چهارماهه آمریکا و اسرائیل با ایران حاصل شد.
روبیو در گفتگو با خبرنگاران تاکید کرد که در این سفر، درباره موضوعهایی که در یادداشت تفاهم میان آمریکا و ایران گنجانده نشده است، نیز گفتگو خواهند کرد.
این عالیترین مقام دیپلماتیک آمریکا در هفتههای اخیر، تا حد زیادی از مذاکرات مرتبط با تهران دور بود و آخرهفته گذشته هم رهبری مذاکرات با مقامهای جمهوری اسلامی ایران در سوئیس را جی.دی. ونس، معاون ترامپ، برعهده داشت.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
اظهارات روبیو در جریان این سفر منطقهای با دقت زیر نظر خواهد بود تا مشخص شود سیاستمداری که زمانی بهعنوان منتقد سرسخت تهران شناخته میشد، چگونه از توافقی دفاع میکند که بسیاری از جمهوریخواهان کنگره آن را نوعی عقبنشینی در برابر جمهوری اسلامی ایران میدانند.
روبیو و ونس که هر دو سابقه عضویت در سنای آمریکا را دارند، در محافل جمهوریخواه از گزینههای احتمالی برای جانشینی ترامپ محسوب میشوند و بسیاری از نظرسنجیهای اولیه و فعالان حزبی، رقابت جانشینی ترامپ را عمدتا رقابتی میان این دو نفر میدانند.
ماموریت روبیو بسیار حساس است، زیرا از یک سو باید از توافق اولیهای که ترامپ قاطعانه از آن حمایت میکند، دفاع کند و از سوی دیگر باید به نگرانیهای متحدان عرب آمریکا در حوزه خلیج فارس که نگاه محتاطانهتری به این توافق دارند، پاسخی قابلقبول دهد.
اگرچه رهبران کشورهای خلیج فارس در طول جنگ چهارماهه خواهان برقراری صلح بودند، بسیاری از آنها از مفاد توافق نهایی غافلگیر و ناامید شدهاند. بهویژه از این نگراناند که جمهوری اسلامی ایران از صندوق پیشنهادی ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی، برای احیای توان نظامی خود استفاده کند.
از طرفی این توافق به موشکهای بالیستیک ایران هیچ اشارهای ندارد. در حالی که این موضوع برای کشورهای خلیج فارس بسیار مهم است، زیرا همه آنها در جریان جنگ اخیر، هدف حملات موشکها و پهپادهای ایرانی قرار گرفتند.
تهران در این خصوص یادآور شده است که کشورهای حوزه خلیج فارس در طول جنگ، تسهیلات و پشتیبانی لجستیکی مختلفی در اختیار واشنگتن قرار دادند و در عین حال میزبان پایگاههای نظامی آمریکا بودند که در این درگیری نقش محوری ایفا کردند.
از جمله کشورهایی که روبیو به آنها سفر میکند، امارات متحده عربی و کویتاند که هر دو میزبان پایگاههای راهبردی آمریکا در منطقهاند و هر دو در جریان جنگ هدف حملات موشکی گسترده ایران قرار گرفتند که به کشته شدن غیرنظامیان منجر شد. بهویژه امارات که با فشارهای اقتصادی قابلتوجهی هم روبرو شد، زیرا جنگ باعث شد بخشی از اتباع خارجی که ستون اصلی اقتصاد غیرنفتی این مرکز مالی جهانی را تشکیل میدهند، از این کشور خارج شوند. در حالی که امارات همواره به ثبات خود در منطقهای پرتنش افتخار میکرد.
خبرگزاری رویترز هفته گذشته گزارش داد که جمهوری اسلامی ایران در عراق هستههای مخفی جدیدی ایجاد کرده است تا از آنها برای حملات علیه کشورهای خلیج فارس، از جمله کویت و امارات استفاده کند. بر اساس این گزارش، این هستهها طی ماههای آوریل و مه، دستکم هفت حمله پهپادی علیه اهدافی در کویت، امارات و عربستان سعودی انجام دادهاند.
مارکو روبیو روز دوشنبه پیش از سفر منطقهای خود هم درباره توافق با تهران اظهارنظر کرد و در حضور خبرنگاران گفت که جمهوری اسلامی ایران به دلایل سیاسی و داخلی، موافقت خود با بازرسیهای هستهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی در نشست سوییس را تکذیب میکند.
روبیو گفت: «ما میدانیم آنها با چه مواردی موافقت کردهاند. من نمیدانم چرا مجبورند این حرفها را بزنند. سیاست داخلی یا مسائل درونمرزی آنها هرچه هست، خودشان باید با آن کنار بیایند، اما ما میدانیم به انجام دادن چه کارهایی متعهد شدهاند. حالا یا آن را انجام میدهند یا خیر.»
وزیر خارجه آمریکا در پایان تاکید کرد: «اگر آنها به تعهداتشان عمل کنند، فرایند روبهجلو حرکت خواهد کرد، اما اگر از آن سر باز زنند، رئیسجمهوری (ترامپ) باید تصمیمهای جدیدی اتخاذ کند.»
وزیر خارجه آمریکا در پاسخ به سوال خبرنگاری درباره آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز هم گفت هیچ کشوری حق ندارد برای عبور از یک آبراهه بینالمللی عوارض یا هزینه دریافت کند و افزود که این موضوع بر اساس قوانین بینالمللی در همه آبراهههای بینالمللی جهان اجرا میشود و انتظار آمریکا نیز رعایت همین اصل در تنگه هرمز است.
وزیر خارجه آمریکا افزود که به متقاعد کردن کشورهای منطقه در این زمینه نیازی وجود ندارد و افزود که همه کشورهای منطقه با اصل آزادی کشتیرانی در این آبراهه موافقاند.
روبیو در عین حال با اشاره به مذاکرات جاری میان اسرائیل و لبنان در واشنگتن، این فرایند را از توافق با جمهوری اسلامی ایران مجزا دانست و تاکید کرد که واشنگتن با دولت مستقل لبنان مستقیم در تعامل است و آینده این کشور هم تنها به لبنانیها مربوط است. با این حال تصریح کرد که آینده خاورمیانه و اجرای کامل یادداشت تفاهم امضاشده میان ایران و آمریکا، مستقیم به رفتار تهران بستگی دارد.
وزیر خارجه آمریکا خاطرنشان کرد که اگرچه مسئله شبهنظامیان تحت حمایت تهران، مستقیم در تفاهمنامه اسلامآباد ذکر نشده، تحقق صلح پایدار و پایان کامل خصومتها در منطقه که در بند اول آمده است، تا زمانی که گروههای نیابتی جمهوری اسلامی به حملات موشکی و پهپادی و همچنین مشارکت در اقدامهای تروریستی ادامه دهند، امکانپذیر نخواهد بود.
روبیو افزود که این موضوع به عنوان عاملی کلیدی در زمان مناسب با ایرانیها بحث خواهد شد.
