در جریان پیگیری مفاد تفاهمنامه منعقد شده میان تهران و واشنگتن، پاکستان اعلام کرد که مذاکرات فنی جمهوری اسلامی ایران و آمریکا در سطح کارشناسان، با میانجیگری مشترک پاکستان و قطر، هفته آینده از سر گرفته خواهد شد.
طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، روز چهارشنبه سوم تیر در یک نشست خبری اشاره کرد که گفتگوهای فنی میان دو طرف همچنان ادامه دارد، هرچند شرکتکنندگان گاهی برای مدتی در مذاکرات وقفه میاندازند و استراحت میکنند.
او همچنین تاکید کرد که کشورش با هیئتهای آمریکایی و ایرانی در تماس است تا تفاهمنامهای را که ۱۸ ژوئن (۲۸ خرداد) میان دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا و مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران امضا شد، اجرا کند.
این مقام پاکستانی افزود: «توافق اولیه شامل ایجاد یک خط ارتباطی مستقیم میان طرف آمریکایی و ایرانی برای جلوگیری از بروز مشکلات و سوءتفاهمها است.»
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، پیشتر در روز سهشنبه گفته بود که کشورش تا دستیابی به صلحی پایدار در منطقه، به تلاشهای دیپلماتیک خود ادامه خواهد داد و بر اهمیت گفتگو و مذاکره در حل بحرانهای منطقهای تاکید کرد.
او همچنین ابراز امیدواری کرد که مذاکرات فنی جاری میان تهران و واشنگتن به توافقی پایدار منتهی و موجب تقویت ثبات منطقهای شود.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
این اظهارات پس از آن مطرح شد که آمریکا و جمهوری اسلامی ایران شامگاه یکشنبه تا بامداد دوشنبه در سوییس، با حضور میانجیهای قطری و پاکستانی، مذاکراتی طولانی برگزار کردند. گزارشها حاکی از آن است که فضای مذاکرات که تنها چند روز پس از امضای تفاهمنامه انجام شد، مثبت بوده است.
شرکتکنندگان در نشست سوییس همچنین توافق کردند که برای پیگیری موضوعهای مختلف از جمله پرونده تحریمهای آمریکا علیه ایران، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در خارج از کشور، موضوع تنگه هرمز و نیز پرونده لبنان کارگروههایی تشکیل شود.
در روزهای گذشته مقامهای آمریکایی و جمهوری اسلامی ایران درباره این تفاهم اظهارات متفاوت و حتی متناقضی بیان کردند. برای مثال در حالی که مقامهای آمریکایی از موافقت تهران با ورود بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران خبر میدهند، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران این موضوع را رد کرده است.
در این میان، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی هم روز چهارشنبه اعلام کرد که بر اساس تفاهمنامه پایان جنگ میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا، بازرسان آژانس بهزودی از تاسیسات هستهای ایران بازدید خواهند کرد.
گروسی که به ژاپن سفر کرده است، به تلویزیون دولتی این کشور گفت: «ما بهزودی درباره جزئیات اجرایی، از جمله زمانبندیها، رویهها و محلهای بازرسی کار خواهیم کرد و این بازرسیها قطعا انجام خواهند شد. البته این روند در همکاری و هماهنگی کامل با دولت ایران انجام میشود و هیچ تردیدی ندارم که قادر خواهیم بود آن را عملی کنیم.»
گروسی روز سهشنبه هم در گفتگو با شبکه «اناچکی» ژاپن، با تاکید بر اینکه اولویت اصلی این سازمان در بازرسیهای پیش رو تایید محل دقیق اورانیوم با غنای بالا در ایران است، اعلام کرد که هرچند آژانس از محل احتمالی این مواد تصوری دارد، بسیار مهم است که خود جمهوری اسلامی ایران این مکانها را به طور رسمی اعلام کند.
او تایید کرد که بازرسیها انجام خواهد شد و افزود: «فکر میکنیم این اتفاق هرچه زودتر بیفتد بهتر است، بهویژه از آنجا که این توافق بازه زمانی ۶۰ روزه دارد، بنابراین باید بدون هدر دادن وقت دستبهکار شویم.»
گفتههای او در حالی است که اسماعیل بقایی روز سهشنبه دوم تیرماه گفت که تهران برای بازدید بازرسان آژانس از تاسیسات هستهای آسیبدیده در جریان جنگ هیچ برنامهای ندارد.
او طی نشست خبری وزارت امور خارجه، در پاسخ به پرسشهای مطرحشده درباره احتمال حضور بازرسان بینالمللی در برخی مراکز هستهای ایران گفت: «ما نه دیداری با رافائل گروسی داشتیم و نه برای بازدید آژانس از سایتهای آسیبدیده ناشی از جنگ برنامهای در دستور کار قرار دارد.»
بهرغم ادعاهای بقایی، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، بار دیگر روز سهشنبه با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال، نوشت که جمهوری اسلامی ایران «بهطور کامل و تمامعیار و تا آیندهای طولانیمدت»، با بازرسیهای هستهای در بالاترین سطح موافقت کرده است. ترامپ در این پیام تاکید کرد: «با وجود همه انکارها و اظهارات نادرستی که در جهت خلاف این موضوع مطرح میشود، ایران بهطور کامل و تمامعیار با انجام شدن بازرسیهای هستهای در بالاترین سطح برای آیندهای طولانیمدت (تا ابد!!!) موافقت کرده است.»
رئیسجمهوری آمریکا با رد ادعای وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران مبنی بر نبود برنامه برای پذیرش بازرسان، بهصراحت تهدید کرد که در صورت ممانعت تهران از ورود ماموران آژانس، مذاکرات صلح بعدی لغو خواهد شد. موضوعی که نشان میدهد پس از توافق ۶۰ روزه اخیر میان تهران و واشنگتن برای پایان دادن به درگیریها، دسترسی سریع و شفاف به سایتهای هستهای به کلیدیترین چالش میان دو طرف تبدیل شده است.
رئیسجمهوری ایالات متحده روز سهشنبه در جریان بازدید از کارخانه کامیونسازی «مک» در پنسیلوانیا، به مذاکرات با جمهوری اسلامی ایران نیز پرداخت و روند آن را «تا اینجا عالی» توصیف کرد. با این حال هشدار داد که این در شرایطی است که ایران «منطقی و باهوش» باشد، «در غیر این صورت، ما مجبور خواهیم بود کار را تمام کنیم که شاید کمتر از یک هفته زمان ببرد.»
همزمان با این تحولات، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز چهارشنبه سفرش به خاورمیانه را آغاز کرد؛ سفری که گفته میشود هدف آن اطمینانبخشی به متحدان عرب ایالات متحده در حوزه خلیج فارس درباره توافق با جمهوری اسلامی ایران است که برخی امتیازهای ارائهشده در آن، از جمله پیشنهاد ایجاد یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری به رقیب منطقهای خود را، بیشازحد سخاوتمندانه میدانند.
اگرچه رهبران کشورهای خلیج فارس در طول جنگ چهارماهه خواهان برقراری صلح بودند، بسیاری از آنها از مفاد توافق نهایی غافلگیر و ناامید شدهاند. بهویژه از این نگراناند که جمهوری اسلامی ایران از صندوق پیشنهادی ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی، برای احیای توان نظامی خود استفاده کند.
از طرفی این توافق به موشکهای بالیستیک ایران هیچ اشارهای ندارد. در حالی که این موضوع برای کشورهای خلیج فارس بسیار مهم است، زیرا همه آنها در جریان جنگ اخیر، هدف حملات موشکها و پهپادهای ایرانی قرار گرفتند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری اسلامی ایران، روز سهشنبه در گفتگو با رسانههای دولتی اعلام کرد که برنامه موشکی ایران بخشی از توافق اولیه برای پایان دادن به جنگ نبوده است و «هرگز» بخشی از هیچ توافقی در آینده نیز نخواهد بود. او گفت: «اگر موشکهایمان را که برای دفاع مشروعمان است نداشتیم، اسرائیل و آمریکا همانطور که غزه را با خاک یکسان کردند، ایران را هم در مینوردیدند.»
محدود کردن توانمندیهای موشکی جمهوری اسلامی ایران یکی از نگرانیهای اصلی اسرائیل نیز به شمار میرود و این موضوع از اهدافی بود که مقامهای دولت ترامپ در اوایل جنگ تعیین کرده بودند. با این حال، جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، در پاسخ به سوالی درباره این مسئله گفت که غیرممکن است به کشوری بگوییم حق ندارد از خود دفاع کند.
همزمان با سفر روبیو به منطقه، مقامهای جمهوری اسلامی نیز سفرهای منطقهای متعددی انجام میدهند. در تازهترین این سفرها، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکرهکننده ارشد جمهوری اسلامی ایران روز چهارشنبه برای شرکت در نشست کنفرانس اتحادیه مجالس کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی به باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، سفر کرد.
قالیباف جمعه هفته گذشته در مذاکرات «تفاهمنامه پایان جنگ» با آمریکا در سوییس حضور داشت و پس از آن به عمان رفت.
رئیس مجلس شورای اسلامی پیش از ترک تهران به مقصد باکو گفت که نشست اتحادیه مجالس کشورهای همکاری اسلامی «فرصت خوبی برای تبیین مواضع تهران در جنگ با آمریکا و اسرائیل» است.
او همچنین با حضور در نشست اتحادیه مجالس کشورهای اسلامی گفت که آتشبس و خاتمه جنگ در لبنان بهاندازه آتشبس و خاتمه جنگ در ایران برای ما مهم است.
عباس عراقچی هم قبل از امضای تفاهمنامه پایان جنگ و در پاسخ به انتقادهای دولت و رئیسجمهوری لبنان به دخالت تهران در جنگ حزبالله با اسرائیل، گفته بود که «اگر ما قرار بود کاری به لبنان نداشته باشیم، خیلی قبلتر از این با آمریکا به تفاهم میرسیدیم».
