با ادامه درخشش خیره‌کننده لیونل مسی و گلزنی کریستیانو رونالدو در جام جهانی ۲۰۲۶، بار دیگر نام بزرگ‌ترین اسطوره فوتبال ایران در رسانه‌های ورزشی جهان تکرار می‌شود؛ علی دایی، مهاجمی که سال‌ها رکورد بیشترین گل ملی تاریخ فوتبال را در اختیار داشت و بسیاری از رکوردهایش تا امروز نیز پابرجا مانده‌اند.

با این حال در شرایطی که سایر کشورها از اسطوره‌های ورزشی خود به‌عنوان بخشی از سرمایه ملی و هویت فرهنگی‌شان پاسداری می‌کنند، جایگاه علی دایی در ایران طی سال‌های اخیر به‌دلیل مواضع انتقادی‌اش در قبال حکومت، کاملا متفاوت بوده است.

افزون بر رکورد تاریخی ۱۰۹ گل ملی، علی دایی هنوز صاحب عناوین آماری است که حتی بزرگ‌ترین گلزنان نسل جدید فوتبال نیز به آن نرسیده‌اند. اسطوره فوتبال آسیا پیش از رسیدن به صدمین بازی ملی خود، ۷۶ گل برای تیم ملی ایران به ثمر رساند که نشان‌دهنده میانگین گلزنی فوق‌العاده او در سال‌های ابتدایی حضورش در تیم ایران است. این در حالی است که لیونل مسی و کریستیانو رونالدو هر دو تا پیش از صدمین بازی ملی خود، به ترتیب ۴۶ گل و ۳۷ گل به ثمر رساندند. چنین آماری فاصله چشمگیر آن‌ها را با دایی در آغاز دوران بازی‌های ملی نشان می‌دهد.

نام علی دایی در سال‌های گذشته نه به‌ دلیل افتخارات فوتبالی، بلکه به‌ علت حمایت آشکارش از معترضان و انتقاد از برخوردهای امنیتی حکومت بارها در مرکز توجه قرار گرفت. او پس از اعتراضات سراسری سال ۱۴۰۱، خواستار پایان خشونت‌ها و محاکمه عاملان آن شد و در پیام‌هایی که منتشر کرد، از کشته شدن مردم و سرکوب معترضان به‌شدت انتقاد کرد. همین مواضع باعث شد که فشارهای حکومتی علیه او وارد مرحله‌ای تازه شود.

در ماه‌های بعد، گزارش‌های متعددی از اعمال محدودیت  و ممنوع‌الخروجی این اسطوره فوتبال ایران و اعضای خانواده‌اش منتشر شد. رسانه‌های حکومتی و نزدیک به نهادهای امنیتی بارها او را هدف حملات تبلیغاتی قرار دادند، به توقیف تمامی اموال تهدیدش کردند، فروشگاه‌هایش بارها پلمب شدند و برخی از روحانیون و مقام‌های رسمی نیز به تندی از او انتقاد کردند.

یکی از جنجالی‌ترین رخدادها زمانی بود که هواپیمای حامل همسر و دختر علی دایی در جریان سفری خارجی، به دستور مقام‌های جمهوری اسلامی ایران مجبور به فرود در فرودگاهی در ایران شد؛ اتفاقی که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی داشت و به نمادی از فشار بر خانواده منتقدان حکومت تبدیل شد.

پس از کشتار گسترده معترضان در دی‌ماه ۱۴۰۴ نیز علی دایی بار دیگر از معترضان و خانواده‌های دادخواه حمایت کرد و به این ترتیب فشارهای امنیتی علیه او همچنان افزایش یافت.

بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی و فعالان رسانه‌ای هم به سیاست نهادهای رسمی درباره حذف نام و تصویر علی دایی از رسانه‌های حکومتی اشاره کرده‌اند. در سال‌های اخیر، صداوسیما در بسیاری از برنامه‌های ورزشی، هنگام مرور تاریخ فوتبال ایران یا رکوردهای ملی، از اشاره مستقیم به نام او خودداری یا تلاش کرده است نقش او را به حداقل برساند.

این برخورد در حالی صورت می‌گیرد که هر بار یکی از ستاره‌های بزرگ فوتبال جهان به رکوردهای ملی نزدیک می‌شود یا از آن‌ها عبور می‌کند، رسانه‌های بین‌المللی ناگزیر نام علی دایی را دوباره مطرح می‌کنند. رکورد بیشترین گل ملی فوتبال جهان سال‌ها با نام او شناخته می‌شد و حتی پس از شکسته شدن این رکورد نیز در بسیاری از آمارهای برجسته، نام دایی همچنان در کتاب‌های تاریخ فوتبال باقی مانده است.

در جام جهانی ۲۰۲۶ نیز با درخشش لیونل مسی و کریستیانو رونالدو، بار دیگر برخی رکوردهای او موردتوجه قرار گرفته‌اند. مسی که در آستانه ۳۹ سالگی همچنان در ترکیب آرژانتین نقش تعیین‌کننده‌ای دارد، در مسیر شکستن یا پشت سر گذاشتن تعدادی از آمارهای تاریخی قرار دارد که پیش‌تر نام علی دایی کنار آن‌ها دیده می‌شد. پیش از او نیز کریستیانو رونالدو با عبور از رکورد بیشترین گل ملی، نام دایی را بار دیگر به تیتر رسانه‌های جهان بازگردانده بود.

با وجود این، آنچه بیش از خود رکوردها جلب توجه می‌کند، تفاوت رفتار کشورها با اسطوره‌های ورزشی‌شان است. در آرژانتین، لیونل مسی نه‌تنها بزرگ‌ترین ستاره فوتبال این کشور، بلکه بخشی از هویت ملی آرژانتینی‌ها محسوب می‌شود و موفقیت‌هایش با حمایت گسترده افکار عمومی، رسانه‌ها و نهادهای رسمی همراه است. کریستیانو رونالدو نیز در پرتغال جایگاهی مشابه دارد و هر رکورد تازه او به رویدادی ملی تبدیل می‌شود.

در مقابل، علی دایی که از پرافتخارترین فوتبالیست‌های تاریخ آسیا به شمار می‌رود، طی سال‌های اخیر به جای آنکه به‌ دلیل دستاوردهای ورزشی‌اش موردتوجه رسانه‌های رسمی قرار گیرد، با محدودیت‌ها و فشارهای سیاسی مواجه بوده است.

با وجود همه این فشارها، جایگاه ورزشی علی دایی در جهان تغییری نکرده است. هر بار که لیونل مسی، کریستیانو رونالدو یا دیگر ستاره‌های فوتبال به رکوردی تازه در عرصه ملی دست پیدا می‌کنند، نام اسطوره فوتبال ایران دوباره در گزارش رسانه‌های معتبر بین‌المللی مطرح می‌شود. در حالی که در داخل ایران، صداوسیما حتی از بردن نام او نیز پرهیز می‌کند.