آیا جنگ میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران در آستانه ورود به مرحله‌ای تازه قرار دارد؟ این پرسشی است که پس از حملات ۹ روز گذشته ارتش آمریکا به بسیاری از مراکز نظامی و مسیرهای ارتباطی در جنوب ایران، حالا بیش از هر زمان دیگری مطرح می‌شود.

هم‌زمان با ادامه حملات هوایی آمریکا به مواضع جمهوری اسلامی ایران و همچنین افزایش تلفات نیروهای آمریکایی در منطقه، مقام‌های نظامی و سیاسی تهران در روزهای اخیر بارها از آمادگی برای مقابله با هرگونه حمله زمینی سخن گفته‌اند؛ آنچه گمانه‌زنی‌ها را درباره احتمال تغییر ماهیت جنگ افزایش داده است.

در آخرین واکنش‌ها درباره این احتمال، واشنگتن‌پست روز دوشنبه ۲۹ تیرماه در گزارشی نوشت که مقام‌های آمریکایی اکنون خود را برای سناریو «جنگ گسترده‌تر» آماده می‌کنند که ممکن است از چارچوب حملات هوایی و دریایی فراتر برود.

این روزنامه به نقل از یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، گزارش داد وزارت دفاع آمریکا در حال افزایش شمار هواپیماهای نظامی خود در منطقه است، اما در عین حال با محدودیت‌های جدی مانند کاهش ذخایر مهمات دوربرد، کاهش تسلیحات سامانه‌های پدافند هوایی و آسیب‌دیدگی بخشی از تجهیزات نظامی در جریان ماه‌های اخیر جنگ روبرو است. این مقام هشدار داد که آمریکا برای ادامه ایمن عملیات «امکانات کافی» ندارد و حتی کاخ سفید نیز به‌طور کامل از ابعاد این مشکل آگاه نیست.

این گزارش در شرایطی منتشر شد که تنها طی یک هفته گذشته، دست‌کم چهار نظامی آمریکایی در حملات مرتبط با جمهوری اسلامی ایران کشته شدند و شمار مجروحان نیز از ۴۳۰ نفر فراتر رفت.

به نوشته واشنگتن‌پست، این تلفات بار دیگر نگرانی‌ها درباره امنیت پایگاه‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه را افزایش داد. یکی از نظامیان آمریکایی که پیش‌تر در پایگاه موفق السلطی اردن خدمت کرده است، به این روزنامه گفت که بسیاری از ساختمان‌های این پایگاه‌ها در برابر حملات موشکی، خمپاره‌ای و پهپادی مقاومت کافی ندارند و حتی استحکامات جدید نیز در برابر اصابت مستقیم موشک‌های بالیستیک آسیب‌پذیرند.

هم‌زمان، کارشناسان نظامی نیز درباره پیامدهای هرگونه عملیات زمینی در ایران هشدار داده‌اند. ست جونز، رئیس بخش دفاع و امنیت مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا، در گفتگو با واشنگتن‌پست، استقرار نیروهای زمینی آمریکا در جزایر تنگه هرمز یا داخل خاک ایران را اشتباه خواند، زیرا این نیروها به‌راحتی در معرض حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی ایران قرار خواهند گرفت. به گفته او، ارتش آمریکا برای مقابله با چنین تهدیدی آمادگی کافی ندارد.

نگرانی مشابهی را هم ایکل آیزنشتات، مدیر برنامه مطالعات نظامی و امنیتی موسسه واشنگتن، مطرح کرد. او معتقد است هرگونه استقرار نیروهای آمریکایی در مواضع ثابت داخل ایران آن‌ها را به اهدافی آسان برای موشک‌ها و پهپادهای تهران تبدیل خواهد کرد.

دنی سیترینوویچ، پژوهشگر موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، نیز هشدار داد که ورود نیروی زمینی آمریکا می‌تواند جمهوری اسلامی ایران و گروه‌های هم‌پیمان آن را به تشدید حملات موشکی، استفاده گسترده‌تر از پهپادها و حتی مین‌گذاری بیشتر در تنگه هرمز سوق دهد.

در مقابل، مقام‌های جمهوری اسلامی ایران نیز طی سه روز گذشته بارها از آمادگی برای مقابله با چنین سناریویی سخن گفته‌اند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز دوشنبه در بیانیه‌ای اعلام کرد نیروهای زمینی این نهاد با اتکا به «تجهیزات به‌روز، آموزش مستمر و ارتقای توان عملیاتی» در بالاترین سطح آمادگی قرار دارند و هرگونه تلاش آمریکا برای نفوذ به خاک ایران را خنثی خواهند کرد.

روح‌الله نوری، جانشین فرمانده نیروی زمینی سپاه نیز تاکید کرد نیروهای این نهاد آماده‌اند به هرگونه تجاوز یا نفوذ دشمن «بلافاصله» پاسخ دهند.

اظهارات فرماندهان سپاه تنها چند ساعت پس از سخنان عباس پاپی‌زاده، نماینده دزفول در مجلس شورای اسلامی، مطرح شد که ادعا کرد آمریکا اکنون وارد «مرحله جدیدی» از جنگ شده و هدف اصلی آن سلب کنترل جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز است.

به گفته او، واشنگتن پس از بمباران مستمر نوار ساحلی خلیج فارس، ممکن است حمله زمینی به ایران را از محورهای جنوب، غرب و شرق دنبال کند. پاپی‌زاده همچنین خواستار تغییر راهبرد نظامی جمهوری اسلامی ایران از «دفاعی» به «هجومی» شد و تاکید کرد تهران باید به حملات آمریکا پاسخی «قاطع و شدید» بدهد.

تنگه هرمز در هفته‌های اخیر به مهم‌ترین محور درگیری دو طرف تبدیل شده است. آمریکا علاوه بر حملات گسترده به مراکز فرماندهی، سامانه‌های پدافندی، زیرساخت‌های دریایی و محل‌های استقرار موشک‌ها و پهپادهای جمهوری اسلامی ایران، حفاظت از مسیر جنوبی در تنگه هرمز برای عبور کشتی‌ها را نیز تشدید کرده و همچنان بر ادامه جریان صادرات انرژی از این مسیر تاکید دارد. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران بارها اعلام کرده است که اجازه نخواهد داد کشتی‌ها از مسیرهایی که تحت حفاظت آمریکا قرار گرفته‌اند، به‌طور عادی عبور کنند.

در همین حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز دوشنبه در واکنش به تهدیدهای دونالد ترامپ درباره اشغال جزیره خارگ گفت: «قطعا کسانی که تعدادشان کم هم نیست، آنجا آماده خوشامدگویی به آمریکایی‌ها هستند.»

ترامپ از زمان آغاز جنگ ۳۹ روزه در اسفندماه سال گذشته تاکنون، چندین بار از تمایل خود برای اشغال جزیره خارگ و در اختیار گرفتن صادرات نفت ایران سخن گفته است. خارگ بزرگ‌ترین پایانه صادرات نفت جمهوری اسلامی محسوب می‌شود و از دید بسیاری از تحلیلگران، در صورت گسترش جنگ، یکی از مهم‌ترین اهداف راهبردی آمریکا خواهد بود.

با وجود این، گزارش واشنگتن‌پست نشان می‌دهد که در داخل دولت آمریکا نیز درباره ورود به مرحله‌ای پرهزینه‌تر از جنگ اتفاق نظر وجود ندارد. افزایش تلفات نظامیان آمریکایی، آسیب‌دیدگی پایگاه‌ها، کاهش ذخایر تسلیحاتی و نگرانی کارشناسان از پیامدهای هرگونه عملیات زمینی، همگی عواملی‌اند که می‌توانند تصمیم‌گیری را برای واشنگتن دشوارتر کنند.

در مقابل، مقام‌های جمهوری اسلامی ایران نیز با تاکید بر آمادگی نیروهای زمینی و هشدار درباره پاسخ به هرگونه تهاجم، تلاش دارند این پیام را منتقل کنند که ورود جنگ به خاک ایران، برای آمریکا هزینه‌ بسیار سنگینی خواهد داشت؛ موضوعی که می‌تواند در روزها و هفته‌های آینده، سرنوشت یکی از خطرناک‌ترین بحران‌های نظامی سال‌های اخیر را رقم بزند.