وزارت تحصیلات عالی رژیم طالبان رشتههای حقوق، علوم سیاسی و روابط بینالملل را از نظام آموزشی دانشگاههای افغانستان حذف کرد و به همه نهادهای آموزشی دستور داد که دیگر در این رشتهها دانشجو نپذیرند.
نامهای که حاوی این دستور است، با امضای مولوی احمدالله حماد، رئیس دفتر مولوی ندامحمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی رژیم طالبان، روز دوشنبه به دانشگاههای افغانستان ابلاغ شد.
در این نامه که یک نسخه آن با ایندیپندنت فارسی به اشتراک گذاشته شد، آمده که شورای اداری وزارت تحصیلات عالی رژیم طالبان همه رشتههای تحصیلی در دانشگاهها را بررسی کرده و به این نتیجه رسیده است که رشتههای حقوق، علوم سیاسی و روابط بینالملل، به دلیل اینکه نسبت به دیگر رشتهها کمتر متقاضی دارند و همچنین زمینه کار برای دانشجویان این رشتهها در افغانستان مهیا نیست، باید از نظام آموزشی حذف شوند.
نامه وزارت تحصیلات عالی رژیم طالبانــ ایندپندنت فارسی
در این نامه تاکید شده است که روند حذف این رشتهها از نظام آموزشی «تدریجی» خواهد بود و دانشگاهها از زمان صدور این دستور، دیگر نباید در این رشتهها، دانشجو جذب کنند.
یک استاد دانشکده علوم سیاسی در یکی از دانشگاههای خصوصی کابل که دستکم از هفت سال پیش در این رشته تدریس میکند، با شرط محفوظ ماندن نامش به ایندیپندنت فارسی گفت که او و صدها مدرس دیگر از این پس بیکار خواهند شد.
این استاد دانشگاه همچنین افزود که از زمان بازگشت طالبان به قدرت، بیشتر دانشجویان رشتههای حقوق، علوم سیاسی و روابط بینالملل در دانشگاههای خصوصی، اعضای جوان طالبان یا فرزندان مقامهای این گروهاند، چون بیشتر آنان دنبال کسب دانش، به دست آوردن مدرک دانشگاهی و جذب شدن در نهادهای دولتی رژیم طالباناند.
مسئول اداری یکی از دانشگاههای خصوصی در مزارشریف نیز به شرط محفوظ ماندن نامش گفت که بیش از ۸۰ درصد دانشجویان رشتههایی که از نظام آموزشی افغانستان حذف شدند، خود طالبان و اعضای خانوادههایشاناند. به گفته این منبع، تا پیش از بازگشت طالبان به قدرت، تعداد بیشتری از جوانان به تحصیل در رشتههای حقوق، علوم سیاسی و روابط بینالملل علاقهمند بودند، چون هم خانوادهها توان اقتصادی داشتند و هم به دلیل فضای نسبتا باز سیاسی، زمینههای کار در این بخشها فراهم بود، اما با بازگشت طالبان به قدرت، بیشتر افرادی که در دانشگاههای خصوصی تحصیل میکنند، ترجیح میدهند در رشتههای پزشکی تحصیل کنند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
استاد دانشگاه خصوصی در کابل به این نکته اشاره کرد که طالبان جوان و اعضای خانوادههای آنان که در رشتههای حقوق، علوم سیاسی و روابط بینالملل تحصیل میکنند، به دلیل فراگیری دانش و تعامل با مردم، بهتدریج عملکردشان را تغییر میدهند و این رهبران سنتی این گروه را نگران کرده است.
به گفته این استاد دانشگاه، استدلال شورای اداری وزارت تحصیلات عالی رژیم طالبان در مورد کاهش متقاضیان و نبود زمینه کار برای دانشجویان این رشتهها، توجیهی است که نمیتواند پیامد حذف این رشتهها را از نظام آموزشی افغانستان جبران کند.
ویرانی کامل نظام آموزشی افغانستان
هرچند طالبان از زمان بازگشت به قدرت، به بهانه «اصلاح» نظام آموزشی، محتوای کتابهای درسی مدارس و دانشگاهها را دگرگون کرده و با روایت خود از اسلام تطبیق دادهاند، حذف رشتههای حقوق، علوم سیاسی و روابط بینالملل نگرانیها را از تعطیلی روزافزون مراکز تحصیلی، دلسردی دانشجویان و رکود بیشتر دانشگاههای خصوصی بیشتر کرده است.
عبدالعلی محمدی، استاد دانشگاه و نویسنده کتاب «حقوق اساسی جمهوری اسلامی افغانستان» که در کابل زندگی میکند، در واکنش به این اقدام طالبان، در یادداشتی که در حساب فیسبوک خود منتشر کرد، نوشت که این اقدام طالبان «خلاف منافع ملی و در راستای تضعیف بنیاد علمی و گاهی به سوی ویرانی نظام تحصیلی افغانستان است».
این استاد دانشگاه با رد توجیه طالبان که این رشتهها متقاضی و بازار کار ندارد، نوشت: «دانش حقوق، سیاست و روابط بینالملل برای تربیت نیروی انسانی موردنیاز و توسعه کشور، یک ضرورت انکارناپذیر است.»
هنوز در مورد رشتههایی تحصیلی که طالبان ممکن است جایگزین حقوق، علوم سیاسی و روابط بینالملل کنند، اطلاعات چندانی وجود ندارد. با این حال این گروه از زمان بازگشت به قدرت، برای بازنگری در محتوای آموزشی کمیتههایی را ایجاد کردند و بسیاری از مضامین مرتبط با حقوق بشر، دموکراسی، مطالعات جنسیت، جامعهشناسی و برخی شاخههای علوم انسانی را «ناسازگار با شریعت» دانستند و آموزش حدیث، قرآن، تفسیر و حفظ قرآن را جایگزین آنها کردند.
در کنار این تغییرات گسترده، وزارت تحصیلات عالی طالبان سال گذشته، صدها عنوان کتاب دانشگاهی را هم ممنوع اعلام و استفاده از آنها را در تدریس و ارجاعات علمی منع کرد. در این فهرست آثاری در زمینه حقوق بشر، مطالعات زنان، فلسفه غرب، جهانی شدن و برخی رشتههای علوم اجتماعی دیده میشود. طالبان اعلام کردند که این آثار از نظر «ایدئولوژیک، فرهنگی، دینی و علمی» بررسی شدند و با اصول موردنظر آنان سازگار نیستند.
در پنج سال گذشته با اقدامهای هدفمند طالبان، نظام آموزشی افغانستان بیش از پیش بر روایت جهاد، اطاعت ایدئولوژیک و تفسیر خاص این گروه از اسلام متمرکز شده و از آموزش انتقادی، علوم انسانی مستقل و ارزشهای جهانشمول فاصله گرفته است. این اقدامها در حالی صورت میگیرد که تحصیل دختران بالاتر از کلاس ششم در افغانستان همچنان ممنوع است و زنان از حق تحصیل در دانشگاه و اشتغال نیز محروماند.
