یک فاجعه هولناک در میانه پرواز هواپیمایی که به مقصد تل‌آویو در حرکت بود، روز چهارشنبه در چرخشی باورنکردنی خنثی شد؛ زمانی که مسافران و خدمه با شجاعت وارد کابین خلبان شدند و کنترل هواپیما را دوباره به دست گرفتند.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، گفت یکی از خلبانان در هواپیمای فلای دبی به همکار خود چاقو زده و تلاش کرده است «سیستم هواپیما را خراب کند». هواپیما در عرض دو دقیقه هزاران پا ارتفاع از دست داد و باعث وحشت مسافران شد و در نهایت مجبور شد در عربستان سعودی فرود اضطراری داشته باشد.
هویت خلبانی که گفته می‌شود تلاش کرده هواپیما را سرنگون کند، هنوز اعلام نشده است.
خلبان دیگر که از سوی نتانیاهو «سْمیت مَچچار» از هند معرفی شد، مقاومت کرد و به گفته نتانیاهو در گفت‌وگو با جیم اسکیوتو از سی‌ان‌ان، «موفق شد از وقوع یک فاجعه شبیه ۱۱ سپتامبر جلوگیری کند».
نتانیاهو گفت: «تفاوت این حادثه با حملات مرگبار دیگر این بود که این بار آدم‌های خوب پیروز شدند.»
سخنگوی فلای‌دبی گفت خدمه این شرکت که در حال انجام وظیفه بودند، «با موفقیت هواپیما را تحت کنترل گرفتند» و آن را در فرودگاه تبوک عربستان با ایمنی به زمین نشاندند. مسافران سپس با پروازی دیگر برای بازگشت به اسرائیل اعزام شدند.
نتانیاهو افزود فرد مظنون به حمله بازداشت شده و مقام‌های سعودی از او بازجویی می‌کنند، اما درباره چگونگی وقوع این حادثه و انگیزه خلبان برای آغاز این درگیری خونین هنوز پرسش‌های زیادی وجود دارد.
چه اتفاقی داخل هواپیما افتاد؟
پرواز FZ1073 فلای‌دبی ساعت ۶:۰۵ صبح به وقت محلی از دبی پرواز کرد و به سمت غرب، به مقصد منطقه تل‌آویو، حرکت کرد. بر اساس داده‌های رهگیری پرواز، حدود دو ساعت پس از برخاستن، هواپیما به‌سرعت ارتفاع خود را از دست داد و به‌شدت به سمت شمال تغییر مسیر داد. هواپیما در کمتر از دو دقیقه ۱۷ هزار و ۴۰۰ پا از ارتفاع خود را از دست داد.
این پرواز ساعت ۸:۳۱ صبح پیام اضطراری ارسال کرد و چند دقیقه بعد کد ۷۵۰۰ را مخابره کرد؛ کدی که سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی برای اعلام هواپیماربایی تعیین کرده است.
مسافران از صحنه‌های آشفته داخل هواپیما در حالی که هواپیما با شیبی شدید ارتفاع کم می‌کرد، سخن گفتند.
میکا باومن، یکی از مسافران، به سی‌ان‌ان گفت: «فقط احساس کردیم هواپیما کاملا سقوط کرد و کمی شروع به چرخیدن کرد. همه جیغ می‌کشیدند و بچه‌ها گریه می‌کردند.»
او گفت: «مطمئن بودم که قرار است بمیرم.»
مسافران دیگری خودشان وارد عمل شدند و به کابین خلبان هجوم بردند تا با مهاجم مقابله کنند.
یانِیو هایون، یکی از مسافرانی که به نتانیاهو گفت چگونه مهاجم مظنون را با گرفتن گردن مهار کرده و همراه چند مسافر دیگر او را از کابین خلبان بیرون کشیده است، سپس کنترل‌های هواپیما را در دست گرفت تا به بازگرداندن کنترل هواپیما کمک کند.
دکتر شوتا موسائف، دندان‌پزشکی که در هواپیما حضور داشت، به سی‌ان‌ان گفت مهاجم را با استفاده از سیم هدفون و بست‌های پلاستیکی مهار کرده است. سپس به خلبان زخمی رسیدگی کرد.
حتی پس از مهار مهاجم، مسافران همچنان وحشت‌زده بودند.
عساف راجوان، یکی از مسافران، به سی‌ان‌ان گفت: «زیر پای ما چیزی جز بیابان نبود. می‌ترسیدیم ما را به یک کشور دشمن ببرند یا وسط بیابان فرود بیاییم. نمی‌دانستیم به چه کسی اعتماد کنیم.»
هواپیما چگونه فرود آمد؟
در چرخشی باورنکردنی دیگر، افرادی در میان مسافران پرواز حضور داشتند که مهارت پرواز با هواپیما را داشتند و توانستند هواپیما را با ایمنی به زمین برسانند.
نتانیاهو و فلای‌دبی تایید کردند خلبانان ذخیره‌ای که در بخش مسافران هواپیما حضور داشتند، موفق شدند کنترل هواپیما را دوباره به دست بگیرند.
پرواز به فرودگاه تبوک عربستان تغییر مسیر داده شد و ساعت ۹:۵۴ صبح در آنجا فرود آمد.
دیوید سوسی، تحلیلگر ایمنی هوانوردی سی‌ان ان، گفت حضور خلبانان اضافیِ در حال انجام وظیفه در پروازها «نسبتا غیرمعمول» است، مگر اینکه این خلبانان برای انجام پروازهای دیگری در حال جابه‌جایی باشند.
چه اتفاقی برای خلبانان افتاد؟
ویدئویی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده و سی‌ان‌ان آن را راستی‌آزمایی کرده، صحنه‌ای دلخراش پس از حمله را داخل هواپیما نشان می‌دهد. در این ویدئو خلبانی که به‌شدت زخمی شده روی کف هواپیما افتاده و صورت دردکشیده‌اش تا حدی با ماسک پوشانده شده است.
این مرد دست‌های خون‌آلودش را روی بدنش گرفته و به نظر می‌رسد با وجود هوشیاری، درد زیادی دارد. چند مسافر در حال کمک به او و کنترل علائم حیاتی‌اش دیده می‌شوند.
در کنار او، خلبان دیگری که چند مرد از او مراقبت می‌کنند دیده می‌شود؛ مسافران پرواز او را مهاجم معرفی کرده‌اند. او نیز زخمی است و به پهلو افتاده و پیراهن سفیدش در اطراف شکم به خون آغشته شده است.
موسائف به سی‌ان‌ان گفت خلبانی که در پرواز فلای‌دبی هدف ضربات چاقو قرار گرفت، «خون زیادی از دست داده» و «به‌شدت زخمی شده بود».
او گفت: «تمام بدنش پر از بریدگی بود؛ سرش، دست‌هایش؛ تقریبا از هم شکافته شده بودند.»
نتانیاهو خلبان چاقوش‌خورده را سْمیت مَچچار معرفی کرد و از این کاپیتان به‌عنوان «قهرمانی واقعی» تمجید کرد که «شجاعت خارق‌العاده‌ای» از خود نشان داده و جان ۱۷۴ نفر را نجات داده است.
او در اکس نوشت: «با وجود اینکه چاقو خورده و به‌شدت زخمی شده بود، مقاومت کرد، در برابر مهاجم ایستاد، در کابین خلبان را باز کرد و به مسافران و خدمه امکان داد مهاجم را مهار کنند و مانع وقوع یک فاجعه مرگبار در میانه پرواز شوند.»
اپراتور اصلی هوانوردی عربستان سعودی اعلام کرد هر دو خلبان هواپیما، یعنی کاپیتان و کمک‌خلبان، به بیمارستان منتقل شدند.
مهاجم چه کسی بود؟
هویت خلبانی که گفته می‌شود به مچچار حمله کرده، همچنان مشخص نیست. انگیزه او و همچنین سلاحی که در این درگیری خشونت‌آمیز استفاده کرده نیز مشخص نشده است.
یک مقام اسرائیلی گفت مهاجم مظنون تبعه عمان بوده است. عمان و اسرائیل روابط دیپلماتیک رسمی ندارند و هنوز مشخص نیست این خلبان عمانی چگونه مجوز پرواز به اسرائیل را دریافت کرده است.
مسافران اکنون کجا هستند؟
اعضای خانواده مسافران به سی‌ان‌ان گفتند مسافران که نتانیاهو گفته بود «تقریبا همه» اسرائیلی هستند، با یک هواپیمای جایگزین فلای‌دبی که به عربستان اعزام شده بود، به اسرائیل بازگشته‌اند.
پیش از ورود آنها به فرودگاه بن‌گوریون اسرائیل، خانواده‌های مسافران با اضطراب منتظر عزیزانشان بودند و برخی از آنها بادکنک‌هایی با نوشته‌هایی مانند «خوش آمدید» و «خیلی خوب است که دوباره به خانه برگشتید» در دست داشتند.
پس از فرود در اسرائیل، مسافران فلای‌دبی به «محوطه پذیرش اختصاصی» هدایت شدند و در آنجا با تیم‌های پزشکی دیدار کردند و تحت معاینه قرار گرفتند.
سخنگوی سازمان فرودگاه‌های اسرائیل گفت یک مسافر مرد ۵۰ ساله به دلیل آسیب‌دیدگی در قسمت بالاتنه به بیمارستان منتقل شده و وضعیت او «خفیف» است.
چند مقام اسرائیلی از شجاعت افراد حاضر در هواپیما تمجید کردند. اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهوری اسرائیل، گفت این حادثه با «معجزه‌ای بزرگ» پایان یافت و افزود اسرائیل و امارات متحده عربی «به‌طور مشترک و عمیق» این حادثه را بررسی خواهند کرد.
به گفته دو مقام آمریکایی، چهار شهروند آمریکا که تابعیت اسرائیلی نیز دارند، در میان مسافران هواپیما بودند.
تحقیقات چگونه خواهد بود؟
مقام‌ها همچنان در حال بررسی جزئیات این حادثه هولناک هستند؛ جزئیاتی که بسیاری از آنها همچنان مبهم است.
یک مقام اسرائیلی به سی‌ان‌ان گفت شماری از نهادهای اسرائیلی، از جمله شین‌بت، موساد، ارتش و وزارت حمل‌ونقل، در تحقیقات درباره حادثه فلای‌دبی که صبح چهارشنبه رخ داد، مشارکت دارند.
به گفته این مقام، یکی از پرسش‌های اصلی این است که چرا خدمه پرواز شامل خلبانی از کشوری بوده که اسرائیل با آن روابط دیپلماتیک ندارد.
عربستان سعودی نیز تحقیقاتی را انجام خواهد داد، زیرا مهاجم مظنون اکنون در اختیار مقام‌های این کشور است.
اسرائیل پس از سابقه‌ای طولانی از هواپیماربایی‌ها و حمله به پایانه‌های فرودگاهی، برخی از سخت‌گیرانه‌ترین پروتکل‌های امنیت هوانوردی جهان را اجرا می‌کند. مسافرانی که از اسرائیل خارج می‌شوند باید علاوه بر چند مرحله بررسی گذرنامه، تحت بررسی و پرسش‌های امنیتی پیش از پرواز، اسکن پیشرفته بار و در برخی موارد بازرسی کامل بدنی قرار بگیرند.
شرکت‌های هواپیمایی خارجی برای انجام پرواز به فرودگاه‌های اسرائیل و از آنها باید از مرکز عملیات امنیت هوانوردی اسرائیل مجوز دریافت کنند.
مارکو چان، مدرس ارشد عملیات هوانوردی در دانشگاه کینگستون لندن، به سی‌ان‌ان گفت بازرسان احتمالا ابتدا اطلاعات ضبط‌شده پرواز و دستگاه ضبط صدای کابین خلبان را بررسی خواهند کرد.
او افزود بازرسان همچنین با خدمه، خلبانان خارج از شیفت و مسافران گفت‌وگو خواهند کرد و مشخص خواهند کرد در کابین خلبان چگونه باز شده، سلاح چگونه وارد هواپیما شده و سابقه پزشکی و آموزشی خلبان چه بوده است.
واکنش کشورها به این حادثه امنیتی چه بود؟
وزارت خارجه اسرائیل اعلام کرد گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل، با عبدالله بن زاید آل نهیان، همتای اماراتی خود، گفت‌وگو کرده و دو طرف توافق کردند برای مقابله با «عناصر افراطی» که امنیت را تهدید می‌کنند، همکاری کنند.
در همین حال، سخنگوی فلای‌دبی اعلام کرد این شرکت تا زمان ادامه تحقیقات، پروازهای خود به اسرائیل و از اسرائیل را به‌طور موقت متوقف کرده است.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، گفت روز چهارشنبه با نتانیاهو صحبت کرده و تلاش مسافران برای مهار مهاجم را «باورنکردنی‌ترین چیزی که دیده‌ام» توصیف کرد.
