در بحبوحه افزایش جهانی قیمت انرژی ناشی از جنگ ایران و اعلام بسته ماندن تنگه هرمز از یک‌ سو و حملات حوثی‌های تحت حمایت جمهوری اسلامی ایران از سوی دیگر، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا در تلاش است از راه‌های مختلف، به نگرانی‌ها درباره تامین سوخت پایان دهد.

ترامپ در روزهای گذشته از توافقی با روسیه برای تامین گازوئیل خبر داد؛ اظهاراتی که با واکنش تند ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین، مواجه شد. با این حال زلنسکی در ادامه گفت که اگر روسیه حملات به زیرساخت‌های انرژی را پایان دهد، نیروهای نظامی اوکراین هم حاضرند حملات به پالایشگاه‌های روسیه را متوقف کنند.

ترامپ ضمن انتقاد شدید از زلنسکی و پیشنهاد جایگزینی او با یک رئیس‌جمهوری دیگر برای اوکراین، تاکید کرد که مسکو و کی‌يف توافق کرده‌اند حمله به زیرساخت‌های انرژی یکدیگر را متوقف کنند. او هم‌زمان از هر دو طرف خواست به این جنگ «مضحک» پایان دهند.

به‌رغم اظهارات ترامپ، زلنسکی اعلام کرد نیروهای روسیه از زمان اعلام آتش‌بس از سوی رئیس‌جمهوری آمریکا در روز یکشنبه، دست‌کم به شش تا از تاسیسات انرژی اوکراین حمله کرده‌اند.

وقتی خبرنگاران درباره حملات روسیه از ترامپ سوال کردند، او گفت: «باید موضوع را بررسی کنم و ببینم چه اتفاقی افتاده است، چون هر دو طرف تخلف‌هایی داشته‌اند.»

رئیس‌جمهوری آمریکا جنگی را که با تهاجم گسترده روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ آغاز شد، «فاجعه‌بار» خواند و افزود:‌ «تنها چیزی که می‌دانم این است که زلنسکی و پوتین باید با یکدیگر دیدار کنند و به این جنگ مضحک خاتمه دهند.»

در همین حال، نیویورک‌تایمز روز سه‌شنبه نوشت که پس از تصمیم ناگهانی ترامپ برای تعلیق تحریم‌ گازوئیل روسیه، منابع آگاه فاش کردند که استیو ویتکاف، فرستاده آمریکا، و جرد کوشنر داماد ترامپ، سفر برنامه‌ریزی‌شده خود به روسیه را به تعویق انداختند. این منابع افزودند که علت این تعویق تنش در روابط زلنسکی و ترامپ بود و دو فرستاده آمریکا اصلاح روابط را شرط ازسرگیری سفر خود قرار دادند.

مقام‌های ارشد اوکراین و اروپا هفته گذشته برای گفتگو با فرستادگان صلح ترامپ جلسه‌ای داشتند تا پیشنهادهای به‌روزشده برای پایان دادن به جنگ اوکراین را بررسی کنند. این گفتگوها قرار بود پیش از سفر احتمالی ویتکاف و کوشنر به مسکو انجام شود؛ سفری که بنا بر گزارش‌ها، فعلا به تعویق افتاده است.

در جریان آن دیدار، ویتکاف و کوشنر موضوعی را اعلام کردند که حاضران را غافلگیر کرد و پس از انتشار عمومی خبر، واکنش‌هایی در سراسر جهان برانگیخت. آن‌ها به هیأت‌های حاضر اطلاع دادند که آمریکا تحریم‌های مربوط به گازوئیل روسیه را تعلیق خواهد کرد. همچنین گفتند ترامپ خواسته‌ای روشن از اوکراین دارد و آن این است که حمله به پالایشگاه‌های نفت روسیه را متوقف کند.

تلاش‌های دولت ترامپ برای تامین انرژی موردنیاز و پایین آوردن قیمت گازوئیل از جمله با تعلیق تحریم‌های پیشین روسیه، به موضوعی حساس برای ترامپ تبدیل شده، زیرا با نزدیک شدن فصل برداشت محصولات کشاورزی و در فاصله چند هفته تا انتخابات میان‌دوره‌ای، هزینه‌های کشاورزان افزایش یافته است.

نتایج نظرسنجی خبرگزاری آسوشیتدپرس و دانشگاه شیکاگو که اول اکتبر منتشر شد، نشان داد ۶۵ درصد آمریکایی‌ها کاخ سفید را مسئول گرانی‌‌ها و سیاست‌های تعرفه‌ای ترامپ و جنگ تازه او با ایران را عامل آن می‌دانند.

ترامپ شنبه گذشته در اشاره به زلنسکی و حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه، به خبرنگاران گفت: «بهتر است فورا دست از این کار بردارد... او می‌خواهد برای جهان مشکل ایجاد کند... می‌خواهد برای کشاورزان و دامداران ما مشکل درست کند.»

بر اساس این توافق، روسیه بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل، معادل حدود ۲.۲۵ میلیون بشکه، به بازارهای آمریکا و جهان عرضه خواهد کرد. با این حال، قانون‌گذاران هر دو حزب اصلی آمریکا گفته‌اند تصمیم برای کاهش موقت تحریم‌های گازوئیل روسیه ممکن است ناقض قوانین این کشور باشد. چندین جمهوری‌خواه نیز اعتراض کرده‌اند که این اقدام قانونی را که خود ترامپ برای تشدید محدودیت‌ها علیه مسکو امضا کرد، تضعیف می‌کند.

از سوی دیگر، خبرگزاری رویترز به نقل از برخی کارشناسان نوشت که توافق درباره گازوئیل بر کاهش قیمت‌ها در آمریکا تاثیر چندانی نخواهد داشت و حجم گازوئیل اعلام‌شده در این توافق، از مصرف یک روز بخش حمل‌ونقل آمریکا‌ نیز کمتر است.

با این حال، الکساندر نوواک، معاون نخست‌وزیر روسیه، روز دوشنبه اعلام کرد که این کشور قادر است تا پایان سال ۲۰۲۶، حجم صادرات گازوئیل خود را به ۳ تا ۳.۵ میلیون تن در ماه یعنی میزان معمول صادراتی خود برساند. او در گفتگو با شبکه تلویزیونی دولتی روسیه۲۴، افزود که به لطف توافق حاصل‌شده با دونالد ترامپ، عرضه بیشتر گازوئیل روسیه به تعادل نسبی عرضه و تقاضا در بازارهای جهانی کمک خواهد کرد.

از سوی دیگر، در بحبوحه جنگ ایران، توافق ترامپ با روسیه در حالی که مسکو متحد نزدیک تهران دانسته می‌شود، انتقادهایی را برانگیخته است.

با این حال رئیس‌جمهوری ایالات متحده کمک روسیه به ایران را انکار کرد و روز سه‌شنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «من نظرهای زیادی از احمق‌ها و دیوانه‌های چپ رادیکال می‌بینم که می‌گویند چین و روسیه به جمهوری اسلامی ایران 'فوق‌العاده' کمک می‌کنند. اگر هم چنین کمکی می‌کنند، در سطحی بسیار پایین است، اما من اصلا باور ندارم که کمک کنند. آن‌ها چیزهای زیادی برای از دست دادن دارند و ما از این موضوع باخبر می‌شدیم؛ آن هم خیلی زود..»

مسئله بسته ماندن تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های دونالد ترامپ در جریان جنگ ایران و آمریکا بود. رئیس‌جمهوری آمریکا بارها از باز بودن این آبراهه خبر داده، اما برخی گزارش‌ها بیانگر تغییر مسیر نفتکش‌ها از این تنگه راهبردی است که هزینه‌های سنگینی را به اقتصاد جهانی تحمیل می‌کند.

خبرگزاری بلومبرگ روز دوشنبه گزارش داد با تشدید حملات جمهوری اسلامی ایران در اطراف تنگه هرمز، شمار فزاینده‌ای از ابرنفتکش‌های خالی از ادامه حرکت به‌ سوی منطقه خودداری می‌کنند؛ روندی که می‌تواند انتقال نفت از کشتی‌های کوچک‌تر به نفتکش‌های بزرگ در آب‌های اطراف فجیره و تداوم صادرات نفت منطقه را مختل کند.

این خبرگزاری با استناد به داده‌های رهگیری نفتکش‌ها، نوشت دست‌کم ۱۰ نفتکش بسیار بزرگ حمل نفت خام (VLCC) و چند نفتکش سوئزمکس که به بندر فجیره در امارات متحده عربی نزدیک می‌شدند، در روزهای اخیر حرکت خود را متوقف کرده‌ یا برگشته‌اند.

بلومبرگ افزود که کشتی‌های دیگر همچنان به‌سوی منطقه حرکت می‌کنند، اما عقب‌نشینی این نفتکش‌ها در بحبوحه حملات تقریبا روزانه در اطراف تنگه هرمز، درباره تداوم جریان نفت از این آبراهه نگرانی‌های تازه‌ای ایجاد کرده است. برخی از این حملات در نزدیکی خود فجیره رخ داده‌اند.

این عقب‌نشینی با وجود نرخ‌ بسیار بالای حمل نفت رخ می‌دهد. به نوشته بلومبرگ، کمبود جهانی نفتکش هزینه‌های حمل‌ونقل را به سطحی کم‌سابقه رسانده، به‌طوری که اکنون هزینه اجاره یک نفتکش برای حمل نفت از آمریکا به چین، از هزینه پرتاب یک موشک به فضا بیشتر است.