بیمارستان‌های دولتی ایران در تامین ملحفه، پتو و لباس بیماران نیز با مشکل مواجه شده‌اند و از برخی مراجعه‌کنندگان می‌خواهند این وسایل را همراه خود بیاورند. حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، هم‌زمان با اعلام این موضوع، به افزایش قیمت شیرخشک تا یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان اشاره کرد و هشدار داد که گرانی دارو و ناکافی بودن حمایت‌های مالی می‌تواند بیماران را از ادامه درمان بازدارد.

این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که گزارش‌های تازه از کمبود انسولین و داروهای حیاتی در شهرهای مختلف، اختلال در پوشش بیمه‌ای بازنشستگان و خروج پرستاران از حرفه، ابعاد گسترده‌تر بحران سلامت در ایران را نشان می‌دهد. فشار اقتصادی، افزایش هزینه‌های دارو و فرسودگی شبکه درمان دسترسی به خدمات پزشکی را برای خانواده‌های کم‌درآمد دشوارتر کرده است.

شهریاری توضیح داد که در برخی مراکز دولتی هنگام پذیرش بیمار از او می‌خواهند ملحفه، پتو و لباس موردنیازش خود را تهیه کند. به گفته او، حوزه تجهیزات و اقلام مصرفی پزشکی با مشکلاتی جدی مواجه است و در برخی موارد، دارو نیز به‌طور کامل در دسترس نیست.

او میزان افزایش قیمت داروها در ماه‌های اخیر را بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد اعلام کرد و گفت نوعی شیرخشک یا شیر مخصوص کودکان که پیش‌تر حدود ۲۶۰ هزار تومان قیمت داشت، اکنون بین یک میلیون و ۶۰۰ هزار تا یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان فروخته می‌شود. این ارقام از بیش از شش برابر شدن قیمت این محصول حکایت دارد و چنین افزایشی تامین غذای موردنیاز کودکان را نیز به فشاری سنگین بر خانواده‌ها تبدیل می‌کند.

حمایت‌هایی که پاسخگوی هزینه درمان نیست

رئیس کمیسیون بهداشت مجلس اعتبار ۱۵ هزار میلیارد تومانی صندوق بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج را ناکافی دانست و افزود که نزدیک به ۱۳۰ گروه بیماری صعب‌العلاج و نادر تحت پوشش این صندوق قرار دارند و منابع موجود پاسخگوی هزینه‌های سنگین درمان آنان نیست.

شهریاری گفت برای طرح مشکلات سلامت، درخواست دیدار با مسعود پزشکیان را مطرح کرده است. با این حال اذعان کرد که با وجود پزشک بودن رئیس دولت، انتظار مردم برای بهبود وضعیت سلامت محقق نشده است و میان سخنان مسئولان و واقعیت جاری فاصله وجود دارد.

شهریاری در ادامه، احتمال داد که پزشکیان به‌ دلیل گرفتاری‌های متعدد و مسائل مربوط به جنگ، از همه جزئیات اطلاع نداشته باشد، اما این توجیه در حالی مطرح می‌شود که انجمن‌های بیماران و تشکل‌های صنفی هم بارها درباره کمبود دارو، بدهی بیمه‌ها و ناتوانی بیماران در پرداخت هزینه‌ها، هشدار داده بودند.

در همین راستا، یونس عرب، مدیرعامل انجمن تالاسمی ایران، اعلام کرد که هزینه ماهانه دارو و درمان یک بیمار تالاسمی به بیش از ۱۰۰ میلیون تومان رسیده و عملا از جیب بیمار تامین می‌شود. او دولت، بانک مرکزی و سازمان غذا و دارو را به عملی نکردن وعده جبران هزینه‌های ناشی از حذف ارز ترجیحی متهم کرد.

به گفته عرب، بیمه‌ها افزایش قیمت دارو را با تاخیر در پوشش خود اعمال می‌کنند و بیش از ۱۰ ماه از مطالبات داروخانه‌ها پرداخت نشده است. نتیجه این وضعیت کاهش توان داروخانه‌ها برای تامین دارو و ناتوانی بیماران در خرید آن است.

انسولین کمیاب و بیمه‌ای که بیمار را سرگردان می‌کند

در مشهد، احسان سهرابی، فعال کارگری، از دشواری دسترسی بیماران مبتلا به دیابت به انسولین خبر داد و گفت حتی برخی بیماران دارای سهمیه مشخص نیز داروی کافی دریافت نمی‌کنند و ناچارند برای یافتن انسولین به داروخانه‌های متعدد مراجعه کنند یا هزینه آن را آزاد بپردازند.

سهرابی که خود نیز با این کمبود مواجه شده است، تاکید کرد که اختلال در دسترسی به انسولین مستقیم با زندگی بیماران ارتباط دارد. برای کارگران کم‌درآمد، این بحران علاوه بر تهدید سلامتی، می‌تواند توان کار کردن و درآمد خانواده را نیز از بین ببرد.

در خراسان شمالی، محمدرضا انتظاریان، نماینده بازنشستگان آموزش‌ و پرورش، از قطع همکاری شماری از مراکز درمانی با بیمه تکمیلی به‌ دلیل اختلافات مالی و مطالبات معوق خبر داد. به گفته او، بازنشستگان با وجود پرداخت ماهانه حق بیمه، ناچارند هزینه خدمات را ابتدا آزاد بپردازند و سپس برای بازپس‌گیری پول خود پیگیری کنند.

این وضعیت، دریافت خدمات آزمایشگاهی، تصویربرداری و درمانی را به توان پرداخت نقدی بیمار وابسته کرده است. در حالی‌ که بسیاری از بازنشستگان اساسا برای پوشش همین هزینه‌ها بیمه تکمیلی خریده‌اند.

ترک درمان و خروج پرستاران

هم‌زمان زینب نصیری، مشاور امور اجتماعی وزیر بهداشت ایران در روز چهارشنبه ۲۲ مهرماه هشدار داد که فشار اقتصادی می‌تواند بیماران را به تعویق انداختن مراجعه پزشکی یا قطع درمان سوق دهد. او گفت برای تعیین میزان دقیق این پدیده، داده‌های منظم و قابل‌اتکا وجود ندارد و نظام شناسایی و حمایت پیشگیرانه از بیماران نیز هنوز جامع و یکپارچه نیست.

به گفته نصیری، درمان نیمه‌کاره می‌تواند به بیماری پیشرفته‌تر، بستری شدن، ناتوانی و از دست رفتن درآمد منجر شود و چرخه فقر و بیماری را تشدید کند. او هشدار داد که در صورت بهبود نیافتن شرایط و ادامه وضعیت جنگی و تحریم، فشار بیشتری بر سلامتی مردم تحمیل خواهد شد.

محمد شریفی‌مقدم، دبیرکل خانه پرستار ایران، نیز از بی‌اعتمادی پرستاران به وعده‌های مسئولان و افزایش تمایل آنان به مهاجرت، تغییر شغل و ترک حرفه خبر داد. او درآمد حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیون تومانی پرستاران را در برابر فشار کاری و پرداخت‌های بسیار بالاتر به برخی دیگر از اعضای نظام درمان قرار داد و تاکید کرد که کاهش تجمع‌های اعتراضی پرستاران نشانه رفع مشکلات نیست، بلکه فشار و تهدید معترضان و ناامیدی از اصلاح، بخشی از پرستاران را به خروج از حرفه سوق داده است.

مجموع این هشدارها نشان می‌دهد بحران سلامت از گرانی دارو فراتر رفته و تامین ابتدایی‌ترین امکانات بیمارستانی، حمایت بیمه‌ای و حفظ نیروی درمان را دربرگرفته است. تداوم تنش و سیاست‌های جنگ‌طلبانه جمهوری اسلامی ایران، در کنار تصمیم‌های اقتصادی و ضعف مدیریت منابع سلامت، فشار بر این شبکه فرسوده را افزایش می‌دهد؛ فشاری که هزینه آن را بیماران با درمان نیمه‌کاره و خانواده‌ها با بدهی و محرومیت می‌پردازند.