آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، روز چهارشنبه در اجلاس تغییرات اقلیمی سازمان ملل (کاپ۳۱) در آنتالیای ترکیه، به رهبران جهان هشدار داد که واکنش کُند جامعهٔ بین‌المللی به تغییرات اقلیمی، جهان را در مسیری رو به نابودی قرار داده است و برای جلوگیری از این فاجعه باید اقدام‌های فوری انجام شود.

این اظهارات گوترش فضای حاکم بر دو روز سخنرانی‌های فشرده رهبران جهان را در کنفرانس سازمان ملل در سواحل مدیترانه‌ای ترکیه تعیین کرد.

به گزارش رویترز، گوترش با اشاره به افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای، بالا رفتن دمای کره زمین و تشدید بلایای ناشی از تغییرات اقلیمی گفت: «حقیقت تلخ این است که بحران اقلیمی با سرعت از ما پیشی می‌گیرد. این مسیر به نابودی متقابل و قطعی منتهی می‌شود.»

او افزود: «اما علم به ما نمی‌گوید تسلیم شویم، بلکه می‌گوید سخت‌تر مبارزه کنیم. سوخت‌های فسیلی باید به سرنوشت دایناسورها دچار شوند.»

مذاکره‌کنندگان نزدیک به ۲۰۰ کشور در تلاش‌اند بر سر طرحی برای افزایش سهم برق در مصرف جهانی انرژی به توافق برسند و تلاش‌های متوقف‌شده برای فاصله گرفتن از سوخت‌های فسیلی را احیا کنند.

این اجلاس روز دوشنبه در شرایطی آغاز شد که جنگ‌ها، تورم افسارگسیخته و بحران‌های دیگر توجه سیاسی کشورها را به خود مشغول کرده‌اند، با این حال، همزمان نشانه‌های نگران‌کننده‌تری دربارهٔ سرعت گرمایش جهانی آشکار شده است.

سالی مملو از «پدیده‌های جوی حدی»، موج‌های گرما و سیل‌های مرگبار

گزارش ماه گذشته سازمان ملل نشان داد جهان در مسیری قرار دارد که از آستانه گرمایش ۱.۵ درجه سانتی‌گراد عبور خواهد کرد. کشورها در چارچوب توافق پاریس متعهد شده بودند برای محدود کردن گرمایش به این سطح، تلاش کنند تا از شدیدترین پیامدهای تغییرات اقلیمی جلوگیری شود. با این حال در سال ۲۰۲۶ موج‌های پیاپی گرمای شدید در اروپای غربی و فرو ریختن یک یخچال طبیعی در نپال را شاهد بودیم. فروریختن این یخچال به سیلی فاجعه‌بار انجامید که بیش از هزار و ۴۵۰ کشته به جا گذاشت و هزاران نفر همچنان مفقودند.

لوران فابیوس، نخست‌وزیر پیشین فرانسه که ریاست کنفرانس اقلیمی پاریس را در سال ۲۰۱۵ بر عهده داشت و اکنون ریاست شورای مشورتی روسای پیشین اجلاس‌های اقلیمی سازمان ملل را بر عهده دارد، روز سه‌شنبه گفت سخنرانی رهبران باید به مذاکرات، انگیزه و پشتوانه سیاسی ببخشد.

او تأکید کرد: «این فرصتی است تا رهبران برخی تصمیم‌ها را اعلام کنند و این بار، بیش از هر چیز، توضیح دهند که چگونه آن‌ها را به اجرا خواهند گذاشت. واژه کلیدی در آنتالیا 'اجرا' است.»

روز چهارشنبه قرار است اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، هان ژنگ، معاون رئیس‌جمهوری چین، و هیلدا هاینه، رئیس‌جمهوری جزایر مارشال، در کنار ده‌ها مقام دیگر سخنرانی کنند. با این حال، بسیاری از کشورها در این نشست نماینده‌ای نخواهند داشت.

ایالات متحده که در طول تاریخ بیش از هر کشور دیگری گاز گلخانه‌ای منتشر کرده، برای دومین سال پیاپی در مذاکرات شرکت نکرده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، که گرمایش زمین را «دروغ» خوانده است، پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۵، کشورش را از همکاری‌های اقلیمی خارج کرد.

فرانسه، آلمان، ژاپن، ایتالیا و کانادا، دیگر اعضای گروه ۷ نیز عالی‌ترین مقام‌هایشان را به اجلاس امسال نفرستادند.

عصر برق؟

ترکیه، میزبان کاپ ۳۱، می‌کوشد کشورها را متقاعد کند که هدف‌گذاری برای برقی‌سازی را در مرکز توافق نهایی اجلاس قرار دهند؛ هرچند منتقدان می‌گویند این اقدام ممکن است در مهار گرمایش زمین تأثیر چندانی نداشته باشد.

این پیشنهاد با هدف افزایش سهم برق از کل مصرف انرژی جهان به ۳۵ درصد تا سال ۲۰۳۵ مطرح شد؛ در حالی که این سهم اکنون اندکی بیش از یک‌پنجم است. این تغییر در صورت تحقق، می‌تواند انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از خودروها، کارخانه‌ها و ساختمان‌ها را کاهش دهد.

با این حال، در این پیشنهاد بندی وجود ندارد که الزام کند برق جدید از منابع انرژی پاک تولید شود و دولت‌ها نیز هنوز برای گذار از سوخت‌های فسیلی مانند زغال‌سنگ، نفت و گاز برنامه‌ای جامع‌ ارائه نکرده‌اند.

گوترش از کشورها خواست روند گذار به منابع انرژی پاک را سرعت ببخشند. او گفت که وابستگی جهان به سوخت‌های فسیلی نه‌تنها به اقلیم، بلکه به اقتصادها نیز آسیب می‌زند؛ اظهارنظری که ظاهراً به افزایش شدید قیمت نفت از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران اشاره داشت که صادرات نفت خاورمیانه را مختل کرده است.

گوترش گفت: «سه‌چهارم جمعیت جهان در کشورهایی زندگی می‌کنند که سوخت‌های فسیلی وارد می‌کنند. این کشورها گروگان شوک‌های قیمتی‌اند که نه خودشان آن‌ها را به‌وجود آورده‌اند و نه می‌توانند مهارشان کنند. درگیری‌های اخیر به‌روشنی نشان می‌دهند که این وضعیت می‌تواند به ناامنی مزمن و بحران شدید هزینه‌های زندگی بینجامد.»

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران هم صبح چهارشنبه برای سفری دو روزه عازم ترکیه شد تا در سی‌ویکمین اجلاس تغییرات اقلیمی سازمان ملل (کاپ ۳۱) سخنرانی کند. پزشکیان قرار است در حاشیهٔ اجلاس، با شماری از سران کشورهای شرکت‌کننده نیز دیدار و گفت‌وگو کند.