کمتر قدرت میانهای در جهان به اندازه کشورهای ثروتمند حاشیه خلیج فارس در حوزه فناوری بلندپرواز است. به نوشته اکونومیست، این کشورها در تلاشاند از اقتصادی وابسته به سوختهای فسیلی فاصله بگیرند؛ عربستان سعودی قصد دارد به مرکزی برای شرکتهای نوآفرین حوزههای پیشرفتهای مانند رباتیک تبدیل شود.
اکونومیست در ادامه مینویسد علاقه به فناوری موضوع جدیدی نیست، اما مقیاس این برنامهها بیسابقه است. در عربستان سعودی، چندین صندوق با مجموع سرمایه ۲۴۰ میلیارد دلار به حوزه هوش مصنوعی، مراکز دادهپردازی و خطوط تولید پیشرفته اختصاص داده شده است.
کشورهای منطقه در سه حوزه اصلی سرمایهگذاری میکنند. یکی از این حوزهها مدلسازی و اپلیکیشنها است. اداره دادهها و هوش مصنوعی عربستان سعودی مدل زبانی بزرگ عربی «علام» را راهاندازی کرده است. امارات متحده عربی نیز در شرکتهای مطرح حوزه هوش مصنوعی سرمایهگذاری کرده است.
به گزارش اکونومیست، شرکتهای کشورهای حاشیه خلیج فارس همچنین در حال تقویت زیرساختهای منطقهاند. در این گزارش اما به ایران که یکی از کشورهای منطقه است، اشارهای نشده چرا که جمهوری اسلامی با سرمایهگذاری کلان و پرداخت هزینههای سنگین در زمینههایی مانند برنامههای هستهای یا بودجههای مذهبی، کمترین توجهی به اهمیت هوش مصنوعی ندارد.
شرکتهای کشورهای حاشیه خلیج فارس مراکز دادهپرداری در خارج از کشور را نیز در دست ساخت دارند. داماک، که شریک تجاری دیرینه دونالد ترامپ است و به او در مدیریت زمینهای گلف در خاورمیانه کمک میکند (حسین سجوانی، رئیس این شرکت، به «دونالد دبی» معروف است) در ۸ ژانویه اعلام کرد که این شرکت دستکم ۲۰ میلیارد دلار در مراکز دادهپردازی آمریکا سرمایهگذاری خواهد کرد.
سومین حوزه، تولید تراشه است که به نظر میرسد امارات متحده عربی به آن علاقه ویژه دارد. شرکت سامسونگ، غول الکترونیک کره جنوبی، و شرکت تیاسامسی، بزرگترین تولیدکننده تراشه جهان، با مقامهای اماراتی برای احداث کارخانههایی در این کشور مذاکره کردهاند.
نشانههای اولیه حاکی از آن است که این راهبرد میتواند به نتیجه برسد. ظرفیت کل مراکز داده در حال ساخت در عربستان سعودی و امارات متحده عربی در پنج سال گذشته تقریبا ده برابر شده است. طبق گزارش شرکت مشاوره بیسیجی (BCG)، نیروی انسانی متخصص در حوزه هوش مصنوعی در امارات متحده عربی و عربستان سعودی از سال ۲۰۲۲ بهترتیب حدود یکسوم و یکپنجم رشد داشته است.
به نوشته اکونومیست، اما نکتهای که میتواند این پروژهها را تحت تاثیر قرار دهد، تیره شدن روابط آمریکا و چین است. این کشورها در حالی که برای همکاری به شرکتهای بزرگ فناوری آمریکا تکیه کردهاند، قراردادهای زیادی نیز با شرکتهای بزرگ چینی از جمله هواوی و چاینا تلکام دارند.
عربستان سعودی ۴۰۰ میلیون دلار در یکی از بزرگترین شرکتهای چینی حوزه هوش مصنوعی سرمایهگذاری کرده است.
علاوه بر این، پیشرفت ساخت مراکز داده به چین وابسته است. حدود یکسوم واردات سرورها، تراشهها و دستگاههای ذخیرهسازی عربستان سعودی و امارات متحده عربی از چین تامین میشود.
کشورهای حاشیه خلیج فارس امیدوارند که روابط نزدیک آنها با شرکتهای بزرگ فناوری آمریکایی بتواند آنها را از محدودیتهای صادرات تراشههای نیمههادی پیشرفته آمریکایی مصون نگه دارد. بهعنوان مثال، گوگل در نظر دارد یک مرکز هوش مصنوعی در عربستان سعودی راهاندازی کند. مایکروسافت نیز ۱.۵ میلیارد دلار در شرکت اماراتی جی۴۲ سرمایهگذاری کرده است.