شاه هارالد پنجم نروژ که ۳۵ سال بر این کشور سلطنت کرد و در دوران او خانواده سلطنتی نروژ بیش‌ازپیش با تغییرات اجتماعی و انتخاب‌های شخصی نسل‌های جدید روبه‌رو شد، روز جمعه ۶ شهریور ۱۴۰۵ برابر با ۲۸ اوت ۲۰۲۶ در ۸۹ سالگی درگذشت. مرگ او در مقطعی رخ داد که خانواده سلطنتی نروژ با چند مسئله خانوادگی و عمومی مهم از وضعیت جسمانی ولیعهد مته‌ماریت تا پرونده قضایی پسر او و انتشار اسناد مربوط به ارتباطش با جفری اپستین در گذشته مواجه است.

دربار نروژ اعلام کرد شاه هارالد در بیمارستان دانشگاهی ریکشوسپیتالت در اسلو درگذشت. او به دلیل عفونت باکتریایی خون تحت درمان بود و با وخیم شدن وضعیتش، اعضای خانواده سلطنتی از روز پنجشنبه در بیمارستان گرد او جمع شده بودند.

هارالد ۲۱ فوریه ۱۹۳۷ (۲ اسفند ۱۳۱۵) در اقامتگاه سلطنتی اسکاوگوم در نزدیکی اسلو به دنیا آمد. او سومین فرزند شاهزاده مارتا سوئد و شاهزاده اولاف، پادشاه آینده نروژ، بود و دو خواهر بزرگ‌تر به نام‌های راگنهیلد و آسترید داشت.

سال‌های نخست زندگی او با جنگ جهانی دوم گره خورد. تنها چند سال پس از تولدش، آلمان نازی در سال ۱۹۴۰ (۱۳۱۹) نروژ را اشغال کرد و خانواده سلطنتی ناچار به ترک کشور شدند. پدربزرگش، شاه هاکون هفتم، که حاضر به تسلیم در برابر آلمان نشده بود، همراه پدر هارالد به لندن رفت؛ جایی که دولت نروژ در تبعید فعالیت می‌کرد.

هارالد همراه مادر و خواهرانش به واشنگتن رفت و بخش عمده جنگ را در آمریکا گذراند. خانواده سلطنتی در آن دوران با فرانکلین روزولت، رئیس‌جمهوری آمریکا، رابطه نزدیکی داشتند و هارالد هفت‌ساله در ژانویه ۱۹۴۵ (دی ۱۳۲۳) در مراسم چهارمین تحلیف روزولت حضور داشت.

با پایان جنگ، خانواده سلطنتی به نروژ بازگشت. هارالد بعدها در دانشگاه اسلو، آکادمی نظامی نروژ و دانشگاه آکسفورد تحصیل کرد و در کالج بالیول آکسفورد تاریخ، اقتصاد و سیاست خواند. او همچنین ورزشکار فعالی بود و در رشته قایقرانی بادبانی در سه دوره بازی‌های المپیک تابستانی، از توکیو تا مکزیکوسیتی و مونیخ، عضو تیم نروژ بود.

نشریه نیویورک تایمز در گزارشی مفصل به تغییراتی که او خواسته یا ناخواسته در نهاد سلطنت نروژ ایجاد کرد پرداخت، از جمله عشق و ازدواج خارج از چارچوب‌های سنتی.

 یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های شخصی زندگی او ازدواج با سونیا هارالدسن بود؛ دختر یک تاجر پوشاک از خانواده‌‌ای غیراشرافی که هنگام آشنایی، دانشجوی دانشگاه اسلو بود. رابطه آن‌ها حدود ۹ سال، مدتی به‌صورت پنهانی، ادامه داشت، زیرا شاه اولاف پنجم ابتدا با این ازدواج موافق نبود.

هارالد در نهایت اعلام کرد اگر نتواند با سونیا ازدواج کند، با فرد دیگری نیز ازدواج نخواهد کرد. پدرش سرانجام رضایت داد و آن‌ها در سال ۱۹۶۸ (۱۳۴۷) ازدواج کردند. این ازدواج در آن زمان نشانه‌ای از تغییر در سنت‌های خاندان سلطنتی نروژ بود و بعدها هر دو فرزندشان نیز همسرانی خارج از طبقه اشراف و خاندان‌های سلطنتی انتخاب کردند.

هارالد و سونیا دو فرزند داشتند؛ مارتا لوییز که  سال ۱۹۷۱ (۱۳۵۰) به دنیا آمد و هاکون، ولیعهد کنونی نروژ که سال ۱۹۷۳ (۱۳۵۲) متولد شد.

هارالد پس از مرگ پدرش در ۱۷ ژانویه ۱۹۹۱ (۲۷ دی ۱۳۶۹)، به پادشاهی رسید. او نخستین پادشاه متولد نروژ از قرن چهاردهم میلادی به این سو بود. نروژ پس از چند قرن اتحاد سیاسی با دانمارک و سوئد در سال ۱۹۰۵ (۱۲۸۴) استقلال یافت و در دوره هارالد، پادشاهی این کشور نقشی عمدتا تشریفاتی داشت.

دوران سلطنت او با تلاش برای نزدیک‌تر کردن نهاد سلطنت به جامعه همراه بود. او دستور بازسازی برخی ساختمان‌های سلطنتی، از جمله کاخ سلطنتی اسلو را صادر کرد تا بخش‌هایی از آن‌ برای بازدید عموم باز شوند. بخش بزرگی از دوران پادشاهی او با رونق اقتصادی ناشی از منابع نفت و گاز دریایی نروژ هم‌زمان بود.

یکی از مهم‌ترین آزمون‌های دوران سلطنت هارالد در ژوییه ۲۰۱۱ (تیر ۱۳۹۰) رقم خورد؛ زمانی که آندرس برینگ برویک، افراطی راست‌گرا، در جزیره اوتویا طی حمله‌ای مسلحانه ۷۷ نفر از جمله ۶۹ نوجوان را کشت. هارالد در مراسم یادبود قربانیان آشکارا گریست، با خانواده‌های داغدار دیدار کرد و در سخنرانی خود از مردم خواست هنگام ترس کنار یکدیگر بمانند.

او همان سال در مصاحبه‌ای با نیویورک‌تایمز گفت که همیشه احساس کرده است «در زمان بحران، اساسا برای همین اینجا هستیم» و تجربه اشغال نروژ در سال ۱۹۴۰ را نیز بخشی از نگاه خود به نقش خاندان سلطنتی در چنین لحظاتی دانست.

در زندگی خانوادگی نیز همان روند فاصله گرفتن از سنت‌های قدیمی ادامه یافت. ولیعهد هاکون در سال ۲۰۰۱ (۱۳۸۰) با مته‌ماریت تیسِم هویبی، زنی مطلقه و دارای یک فرزند، ازدواج کرد؛ تصمیمی که در آن زمان بحث‌های زیادی برانگیخت، اما شاه هارالد از انتخاب پسرش حمایت کرد.

دخترش، شاهدخت مارتا لوییز، نیز در سال ۲۰۰۲ (۱۳۸۱) با آری بن، نویسنده نروژی،  ازدواج کرد. آن‌ها سال ۲۰۱۷ (۱۳۹۶) از یکدیگر جدا شدند و بن دو سال بعد درگذشت. مارتا لوییز سپس با دورک ورت آمریکایی‌ که خود را شمن (مربی روحانی) معرفی می‌کند، وارد رابطه شد و آن‌ها سال ۲۰۲۴ (۱۴۰۳) ازدواج کردند. این رابطه و برخی اظهارات ورت بارها در رسانه‌های نروژ بحث‌برانگیز شد. مارتا لوییز از سال ۲۰۲۲ (۱۴۰۱) از وظایف رسمی سلطنتی کناره گرفت.

سال پایانی زندگی هارالد برای خانواده سلطنتی مقطعی دشوار بود. انتشار اسناد وزارت دادگستری آمریکا درباره جفری اپستین نشان داد مته‌ماریت سال‌ها پس از محکومیت اپستین در سال ۲۰۰۸ (۱۳۸۷) نیز با او در ارتباط بود. ولیعهد پس از انتشار این اسناد گفت از داشتن هرگونه ارتباط با اپستین پشیمان است.

هم‌زمان، ماریوس بورگ هویبی، پسر مته‌ماریت از رابطه‌‌اش، پیش از ازدواج با هاکون، در پرونده‌ای شامل چند اتهام تجاوز جنسی و جرائم دیگر، محاکمه شد. او ژوئن ۲۰۲۶ (خرداد و تیر ۱۴۰۵) در بسیاری از اتهام‌ها مجرم شناخته و به چهار سال زندان محکوم شد و در زمان اعتراض به حکم در حبس خانگی قرار داشت.

در همان ماه، مته‌ماریت که از سال ۲۰۱۸ (۱۳۹۷) به فیبروز ریوی مبتلا بود، تحت عمل موفقیت‌آمیز پیوند ریه قرار گرفت. این مجموعه رویدادها بار دیگر توجه عمومی را به آینده خاندان سلطنتی و نسلی که پس از هارالد مسئولیت آن را بر عهده خواهد گرفت، معطوف کرد.

شاه هارالد هنگام مرگ، همسرش ملکه سونیا، دو فرزندش مارتا لوییز و هاکون و شش نوه‌اش را کنار خود داشت.