امیر فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، گفت مذاکرات این کشور با حکومت ایران هنوز در «مرحله بررسی» است. آقای فرحان در ریاض و در نشست خبری مشترک با جوزپ بورل، رئیس سیاست خارجه اتحادیه اروپا، سخن میگفت.
وزیر خارجه ریاض همچنین گفت که در گفتوگو با بورل، «از نگرانی عمیق خود راجع به تخطیهای ایران در مسئله هستهای» سخن گفته است.
آقای بورل هشدار داد که ایران فاصله چندانی با دسترسی به سلاحهای هستهای ندارد و در سخنان خود ابراز امیدواری کرد که مذاکرات بین ایران و گروه ۴+۱ (شامل روسیه، چین، بریتانیا، آلمان، و فرانسه) برای احیای برجام، «به زودی» در وین از سر گرفته شوند. او گفت که در دیدارش با مقامات سعودی، در این زمینه نیز صحبت کردهاند.
ایران و عربستان سعودی از سال ۲۰۱۶ روابط دیپلماتیک ندارند، اما اخیرا مذاکراتی در بغداد داشتهاند. فرحان تایید کرد که آخرین دور این مذاکرات در روز ۲۱ سپتامبر انجام شده است.
وزیر خارجه عربستان سعودی گفت: «دور چهارم در روز ۲۱ سپتامبر انجام شد و این مذاکرات هنوز در مرحله بررسیهای اولیه هستند. امیدواریم این مذاکرات مسائل موجود بین دو کشور را حل کنند. این هدف ما است.»
ابراهیم رئیسی، رئیسجمهوری جدید ایران، گفته است که قصد دارد سفارتهای ایران و عربستان سعودی در تهران و ریاض از نو گشوده شوند.
حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، روز شنبه در گفتوگویی تلویزیونی گفت که مذاکرات برجام «در فرمت وین» ادامه خواهند یافت. او همچنین گفت که مذاکرات همچنان در وزارت خارجه میمانند و از سوی معاونت سیاسی این وزارتخانه و البته «در چارچوب نهادهای بالادستی نظام» انجام خواهند شد. او افزود که در جنب مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، با آنتونیو گوترش، دبیرکل این سازمان، و بورل درمورد برجام صحبت کرده و به آنها گفته است: «به جای آن که اینقدر به ما فشار بیاورید، از زمانی که برجام توافق شد تا امروز در نیویورک دائم مصاحبه میکنید، یک بار میگویید اینستکس…، [ولی] هیچ کار موثری انجام ندادید.»
آقای بورل در سفری منطقهای است و پیش از این از قطر و امارات متحده عربی نیز دیدار کرده است. او در گفتوگو با هفتهنامه انگلیسیزبان «عرب نیوز» جده گفته است که هدفش از این سفر بهبود همکاری راهبردی با دولتهای عرب حاشیه خلیج فارس در موضوعاتی همچون تغییرات اقلیمی، دسترسی جهانی به واکسنها، و پشتیبانی از «اقتصاد سبز» است.
تلاش عربستان سعودی برای مدرنیزاسیون نیز از دیگر موضوعات سفر بورل بود. این دیپلمات تاکید کرد که اتحادیه اروپا خواهان افزایش بازرگانی با کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس است و از عزم ریاض برای مدرنیزاسیون دفاع میکند. او افزود که در موضوع حقوق بشر نیز صحبتهایی شده است و امیدوار است که این گفتوگوها منجر به «نتایج واقعی» شوند. امیر فیصل گفت اولین جلسه مذاکرات ریاض و بروکسل در موضوع حقوق بشر برگزار شده است و نتایج مثبتی داشته است.
امیر فیصل در سخنان خود تاکید کرد که اتحادیه اروپا دومین شریک بزرگ تجاری عربستان است و تفهیمنامهای در این زمینه امضا شده است که همکاری آنها را بیشتر نیز افزایش خواهد داد. او گفت: «روابط بین عربستان سعودی و اتحادیه اروپا عمیق و تاریخی است و بیش از نیم قرن سابقه دارد.»
بورل در سخنان خود به موضوع افغانستان هم پرداخت، و گفت که عملکرد تاکنونی طالبان «زیاد امیدوارکننده» نبوده است. اتحادیه اروپا از زمان به قدرت رسیدن طالبان کمک بشردوستانه خود به افغانستان را افزایش داده است، اما کمک در راستای توسعه را کاهش داده است؛ اقدامی که سایر کشورها و نهادهای جهانی همچون بانک جهانی نیز در پیش گرفتهاند و علت آن نیز بیاعتمادی به طالبان است.
دیپلمات ارشد اروپا گفت: «البته که تنگنایی پیش روی ما است. چون اگر بخواهیم در جلوگیری از فروپاشی اقتصادی نقش داشته باشیم، میتوانیم به فکر حمایت از دولت باشیم. اما این بسته به رفتارشان دارد. و رفتار آنها تا الان زیاد امیدوارکننده نبوده است.»
بورل افزود: «اگر اقتصاد (افغانستان) سقوط کند، آنگاه اوضاع انسانی خیلی هم بدتر میشود. فشار مردم برای ترک کشور بیشتر میشود، خطرات تروریستی افزایش مییابند، و خلاصه خطرهایی که از جانب افغانستان جامعه بینالملی را تهدید میکنند، بزرگتر خواهند شد.»
جنگ داخلی یمن، از دیگر موضوعات سفر منطقهای بورل است. بورل گفت در این مورد با مقامات سعودی صحبت کرده است. او تخاصم یمن را «تراژدیای وحشتناک» خواند و از راهحل صلح آمیز برای پایان این جنگ حمایت کرد. او همچنین یادآوری کرد که سازمان ملل حملات شبهنظامیان حوثی به عربستان سعودی را که مورد حمایت حکومت ایران هستند، محکوم کرده است و افزود که تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از این حملات در جریانند.
وزیر خارجه عربستان تاکید کرد که ریاض گفتوگویی «بسیار مستحکم» با آمریکا در رابطه با پایان این جنگ دارد.
بورل گفت: «ما قدردان تلاشهای عربستان سعودی برای پایان تخاصم در یمن و نیز دفاع از خاک خود هستیم.»
رئیس سیاست خارجه اتحادیه اروپا همچنین گفت که امیدوار است در اوایل سال آینده که عربستان سعودی ریاست دورهای «شورای همکاری خلیج» را بر عهده دارد، جلسه مشترکی بین وزرای آن شورا و اتحادیه اروپا برگزار شود.
علاوه بر بورل، ژان ایو له دریان، وزیر خارجه فرانسه، نیز روز یکشنبه وارد ریاض شد تا با وزرای عربستان سعودی دیدار کند. آقای له دریان روز شنبه در سفر به امارات، از نمایشگاه دبی دیدار کرد و در عربستان قرار است با وزرای فرهنگ و انرژی دیدار کند. روابط پاریس و ریاض و خواست بهبود آنها، و نیز برخی دیگر از مسائل منطقه و جهان، از موضوعات این سفر بودهاند.